Wat is mentaal welzijn? Een psycholoog legt uit

Is het je ooit opgevallen dat alles beheersbaar lijkt als je in een goede stemming bent?

Of hoe een probleem niet zo ernstig lijkt nadat je wakker bent geworden van een goede nachtrust? Ooit gemerkt hoe een telefoontje naar een vriend je zoveel beter doet voelen?

De effecten van onze geestelijke gezondheid worden in elk aspect van ons leven ervaren. Onze stemmingen, lichamelijke gezondheid en sociale connecties helpen ons beter om te gaan met tegenslagen en onverwachte hindernissen. Samen dragen ze bij aan ons gevoel van welzijn en onze geestelijke gezondheid.

Door een proactieve houding aan te nemen bij het verbeteren, onderhouden en koesteren van onze geestelijke gezondheid, kunnen we ervoor zorgen dat we een gezond, productief en zinvol leven leiden.

Deze post zal je helpen het concept van mentaal welzijn beter te begrijpen en de voordelen ervan te identificeren. Tot slot sluiten we af met een aantal handige hulpmiddelen die het mentale welzijn van je cliënten kunnen verbeteren.

Voordat je verder gaat, willen we onze vijf tools voor positieve psychologie gratis downloaden. Deze gedetailleerde, wetenschappelijk onderbouwde oefeningen helpen jou of je cliënten bij het identificeren van bronnen van authentiek geluk en strategieën om welzijn te stimuleren.

Wat zijn geestelijk welzijn en geestelijke gezondheid?

De termen 'geestelijk welzijn' en 'geestelijke gezondheid' zijn belangrijke begrippen die moeilijk te definiëren zijn.

Definitie van geestelijke gezondheid

De Wereldgezondheidsorganisatie (2004) definieert geestelijke gezondheid als volgt:

• Het is een staat van welzijn,
• waarin het individu zijn of haar capaciteiten realiseert,
• kunnen omgaan met de normale stress van het leven,
• productief en vruchtbaar kunnen werken, en
• kunnen bijdragen aan hun gemeenschap.

Andere termen die in de literatuur kunnen worden gebruikt zijn positieve geestelijke gezondheid, mentaal kapitaal en welzijn, die psychologisch, mentaal of subjectief kunnen zijn (de Cates, Stranges, Blake, & Weich, 2015).

Uitdagingen voor de definitie van geestelijke gezondheid

Er zijn een aantal uitdagingen met betrekking tot de definitie van geestelijke gezondheid en wat het betekent om geestelijk gezond te zijn (de Cates et al., 2015; Fusar-Poli et al., 2020).

Geestelijke gezondheid wordt gezien als onderdeel van een groter geheel van gedragingen die resulteren in een gezond, gelukkig en zinvol bestaan (World Health Organization, 2004). Samen met fysiologische gezondheid wordt geestelijke gezondheid beschouwd als onderdeel van het bredere concept van gezondheid. De determinanten van fysieke gezondheid en psychische gezondheid zijn echter verschillend.

Lichamelijk gezond zijn betekent meestal de afwezigheid van ziekte (Fusar-Poli et al., 2020). De Wereldgezondheidsorganisatie (2004) stelt dat geestelijke gezondheid niet beperkt is tot de afwezigheid van geestelijke ziekten of aandoeningen. Het feit dat een MRI-scan bijvoorbeeld laat zien dat er geen abcessen of tumoren aanwezig zijn, betekent niet dat iemand mentaal gezond is.

Deze twee concepten - geestelijk welzijn en geestesziekte - zijn niet afhankelijk van elkaar (de Cates et al., 2015). Dit betekent dat patiënten een psychische aandoening kunnen hebben en tegelijkertijd een hoog niveau van geestelijk welzijn.

Ooit werd geestelijke gezondheid beschouwd als een verzameling symptomen van positieve gevoelens en positief functioneren (Keyes, 2002). Keyes (2002) stelde dat geestelijke gezondheid gemeten kon worden op een continuüm: aan de ene kant verankerd met de aanwezigheid van mentale stoornissen en aan de andere kant met mentaal welzijn.

Later onderzoek beschouwt mentaal welzijn nu echter als een concept dat los staat van psychische aandoeningen en psychisch leed (zie de discussie in de Cates et al., 2015).

Patiënten kunnen bijvoorbeeld psychische stress ervaren als reactie op stressvolle gebeurtenissen. Hun onrust kan echter beschouwd worden als een normale reactie en een gezond copingmechanisme. Een voorbeeld hiervan is een patiënt die rouwt. Gevoelens van rouw en mogelijk depressie zijn normale reacties op verlies.

Definities van geestelijke gezondheid worden ook beïnvloed door sociale, culturele en historische variabelen (de Cates et al., 2015). Hier zijn twee voorbeelden:

1. Culturen die waarde hechten aan onafhankelijkheid en autonomie kunnen andere concepten van geestelijke gezondheid hebben dan culturen die de voorkeur geven aan gedrag dat de gemeenschap ten goede komt.
2. Het begrip van geestelijke gezondheid en de factoren die daarop van invloed zijn, wordt beïnvloed door de tijd en maatschappelijke veranderingen. Burn-out is bijvoorbeeld erkend als een beroepsmatig verschijnsel dat voortkomt uit slecht beheerde werkstress. Voordat de 40-urige werkweek werd ingevoerd, bestond 'stress op het werk' echter nog niet als psychologisch construct. In dit geval ontstond het concept van beroepsstress toen de werktijden meer gestructureerd werden en het concept van een 'beroep' werd geboren (Weber & Jaekel-Reinhard, 2000).

5 Voorbeelden van Mentaal Welzijn

Mentaal welzijn wordt vaak subjectief welzijn genoemd.

Subjectief welzijn wordt gedefinieerd als onze perceptie en evaluatie van ons leven (Keyes, 2006).

Subjectief welzijn bestaat uit twee componenten: hedonia en eudaimonia.

• Hedonia (zoals het woord 'hedonisme') verwijst naar plezier en geluk. In de context van mentaal welzijn betekent het dat je je gelukkig voelt over je leven en dat je geniet van ervaringen die geluk veroorzaken.
  • Voorbeelden van hedonia zijn alle activiteiten die geluk veroorzaken. Voor sommige mensen is dit genieten van eten en wijn; voor anderen is dit boeken lezen of films kijken.
• Eudaimonia is een iets complexer concept, maar het verwijst naar het leiden van een zinvol leven en het streven om iemands volledige potentieel te bereiken.
  • Voorbeelden van eudaimonia zijn het vinden van betekenis, het voltooien van doelen, het gevoel dat je bijdraagt aan de samenleving, uitgedaagd worden en een gevoel van doelgerichtheid hebben.

Samen dragen deze twee concepten bij aan ons begrip van geestelijk welzijn.

Andere definities van mentaal welzijn benadrukken andere gedragingen en activiteiten. Ryff (1989; 2013) stelt bijvoorbeeld dat mentaal welzijn zes subdomeinen omvat:

1. Geloven dat je leven zin heeft
2. Voortdurende zelfontwikkeling en groei
3. Sociale connecties van goede kwaliteit
4. Geloven dat je hindernissen kunt overwinnen
5. Een positief zelfbeeld hebben
6. Een doel hebben

5 Voorbeelden van positief welzijn

Hier zijn vijf voorbeelden van hoe positief geestelijk welzijn zich kan manifesteren:

1. Annie is bezig van baan te veranderen. Hoewel ze zich op een ander terrein begeeft, heeft ze er alle vertrouwen in dat ze deze nieuwe uitdagingen aankan.
2. Hoewel Jacob met pensioen is en alleen woont, heeft hij een sterke band met zijn gemeenschap. Hij neemt deel aan zijn kerk, speelt regelmatig jeu de boules voor zijn plaatselijke club en is vrijwilliger voor de plaatselijke parkcommissie.
3. Mikaela heeft onlangs haar liefde voor pottenbakken ontdekt en ze is er goed in. Ze gaat elke week naar een lokale pottenbakklas en nu geeft ze les in pottenbakken op de plaatselijke school. Ze geniet van het lesgeven aan kinderen en is erg toegewijd aan haar nieuwe rol als pottenbakker.
4. Malcolm is te laat voor zijn vergadering. In plaats van zichzelf te straffen voor zijn te laat komen, herinnert hij zichzelf eraan dat hij sommige dingen niet in de hand heeft. Hij brengt zijn collega's op de hoogte en vraagt hen 15 minuten te wachten. Hij integreert zijn traagheid niet in zijn zelfbeeld en maakt er een punt van om in de toekomst niet meer te laat te komen.
5. Simone is huisvrouw. Ze heeft meer vrije tijd nu haar kinderen uit huis zijn. Ze begint een nieuwe taal te leren en schrijft zich in voor een community college. Ook al is ze een oudere student, ze geniet met volle teugen van haar lessen en werkt hard. De feedback van haar professoren en de vriendschappen in haar klas versterken haar doelgerichtheid.

Waarom is mentaal welzijn belangrijk?

Geestelijke gezondheid is net zo belangrijk als algemene lichamelijke gezondheid (World Health Organization, 2004).

Wereldwijde impact van psychische aandoeningen en stoornissen

Van alle ziekten die wereldwijd voorkomen, vormen psychische stoornissen en ziekten 14% van de ziektelast (Prince et al., 2007).

De Wereldgezondheidsorganisatie schat dat de prevalentie van psychische aandoeningen aanzienlijk is toegenomen en dat ongeveer 20% van de jeugd te maken heeft met psychische stoornissen (Wereldgezondheidsorganisatie, n.d.).

Om de impact van psychische aandoeningen en stoornissen te meten, kunnen we gebruik maken van het concept van disability-adjusted life years (Mathers & Loncar, 2006). Deze meting is het totale aantal jaren dat iemand geleefd heeft met een handicap of dat 'verloren' is gegaan aan het leven met de gevolgen van een bepaalde ziekte (Keyes, 2013).

Hogere cijfers zijn serieuzer en duiden op een grotere impact. Er wordt geschat dat in 2030 het percentage van het aantal voor beperkingen gecorrigeerde levensjaren dat kan worden toegeschreven aan geestelijke stoornissen, gedragsstoornissen en neurologische aandoeningen wereldwijd bijna 15% zal zijn, maar dit prevalentiepatroon zal verschillen tussen landen met hoge inkomens, middeninkomens en lage inkomens (Prince et al., 2007).

De prevalentie zal het hoogst zijn in landen met een hoog inkomen, waar psychische stoornissen, gedragsstoornissen en neurologische aandoeningen verantwoordelijk zijn voor ongeveer 30% van het aantal voor beperkingen gecorrigeerde levensjaren. Daarnaast wordt geschat dat het aantal voor beperkingen gecorrigeerde levensjaren dat wordt toegeschreven aan psychische, gedrags- en neurologische stoornissen bij oudere volwassenen in 2030 met 79,5% zal toenemen (Prince et al., 2015).

Specifieke psychische aandoeningen en stoornissen die naar verwachting bijdragen aan het aantal disability-adjusted life years zijn onder andere de volgende:

• Zelf toegebracht letsel (bijv. zelfmoord)
• Ziekte van Alzheimer en andere vormen van dementie
• Ziekten gerelateerd aan alcoholgebruik

Invloed van psychologische gezondheid op andere gebieden van het leven

Fysieke en psychologische gezondheid worden niet beschouwd als twee concepten die elkaar uitsluiten. Een goede lichamelijke gezondheid kan leiden tot een goede geestelijke gezondheid, een goed leven, en vice versa.

Een laag humeur, dat wijst op een slechte geestelijke gezondheid, wordt bijvoorbeeld in verband gebracht met een verhoogd risico op een beroerte (Nabi, Kivimaki, De Vogli, Marmot, & Singh-Manoux, 2008; Surtees et al., 2008).

Lichamelijke gezondheid is niet het enige belangrijke domein in ons leven dat beïnvloed wordt door geestelijke gezondheid. Een goede geestelijke gezondheid is ook van invloed op onze werkplek en onze productiviteit, wat weer van invloed is op de maatschappij. Werknemers die in een stressvolle werkomgeving werken, kunnen bijvoorbeeld een burn-out krijgen. Als gevolg daarvan hebben ze minder plezier in hun werk en kunnen ze andere ziekten ontwikkelen.

We zullen er hieronder meer over vertellen in A Note on Mental Wellbeing at Work.

Door zich op een proactieve en preventieve manier te richten op geestelijke gezondheid, kunnen mensen de ernst van geestelijke ziekten en stoornissen voorkomen of verminderen, of de beperkingen op andere gebieden van het leven, zoals lichamelijke gezondheid en werk, verminderen (Barry, 2001).

In plaats van te wachten tot patiënten een psychische stoornis ontwikkelen om hun symptomen te behandelen, is het belangrijk om patiënten gezonde technieken, gedragingen en strategieën aan te leren om met tegenslagen en stress om te gaan als onderdeel van een holistisch plan om een gezonde levensstijl te garanderen als een manier om mentaal welzijn te bereiken.

5 wetenschappelijk bewezen voordelen

Voordat we de voordelen van mentaal welzijn op een rijtje zetten, moeten we een aantal beperkingen in de huidige literatuur bespreken.

Beperkingen van de bestaande literatuur

Onderzoek naar geestelijk welzijn en geestelijke gezondheid richt zich meestal op het gebrek aan geestelijk welzijn of negatieve geestelijke gezondheid, in plaats van op positief geestelijk welzijn en positieve geestelijke gezondheid (Fusar-Poli et al., 2020).

De reden hiervoor is dat onderzoek vaak onduidelijk is over het volgende:

• Wat wordt bedoeld met 'geestelijke gezondheid
• Wat adequate niveaus van geestelijke gezondheid zijn
• Hoe geestelijke gezondheid samenhangt met geestelijke nood en geestesziekten

In plaats daarvan is het gemakkelijker om angst, depressie, verdriet, boosheid en andere negatieve gevoelens en gedragingen te meten en aan te nemen dat de aanwezigheid hiervan duidt op een negatief geestelijk welzijn. Om deze redenen richt het meeste bestaande onderzoek zich op negatieve geestelijke gezondheid en de effecten daarvan.

Ondanks deze uitdagingen is er een reeks onderzoeken die kijken naar de voordelen die samenhangen met geluk, subjectief welzijn en mentaal welbevinden.

De meeste van deze onderzoeken zijn cross-sectionele studies, dus de richting van het verband tussen geestelijk welzijn en een bepaalde omstandigheid is niet duidelijk. Heeft geluk deze omstandigheid veroorzaakt, heeft deze omstandigheid geluk veroorzaakt, of is er een derde variabele in het spel?

Helaas kunnen cross-sectionele onderzoeken geen causaliteit bewijzen. Houd deze beperking in gedachten bij het lezen van deze onderzoeken en de resultaten hieronder.

Voordelen van positief geestelijk welzijn

We hebben gekozen voor een holistische benadering van het begrip mentaal welzijn en mentale gezondheid, die geluk, veerkracht en zelfvertrouwen omvat. Met behulp van deze holistische benadering volgt hier een lijst met voordelen die geassocieerd worden met mentaal welzijn.

1. Geluk wordt in verband gebracht met positieve resultaten zoals betere relaties, een hoger inkomen, een betere geestelijke gezondheid en een langere levensduur (Lyubomirsky, King, & Diener, 2005).
2. Gelukkiger mensen nemen vaker deel aan altruïstische activiteiten en vrijwilligerswerk (Diener & Tov, 2007; Tov & Diener, 2009).
3. Gelukkiger mensen vertonen houdingen die sociale cohesie en burgerzin bevorderen. Ze hebben bijvoorbeeld gemakkelijker vertrouwen, werken eerder samen en steunen vredes- of anti-oorlogsinspanningen, hebben meer vertrouwen in hun regering en in de democratie. Ze zijn ook toleranter tegenover immigranten en mensen uit verschillende demografische groepen (Diener & Tov, 2007; Tov & Diener, 2009). Deze bevindingen doen zich voor op zowel individueel als maatschappelijk niveau (Tov & Diener, 2009). Met andere woorden, gelukkiger samenlevingen hebben meer vertrouwen in hun regeringen.
4. Mensen met een betere mentale gezondheid zijn meer geneigd om te bewegen, wat een positief domino-effect heeft op de fysieke gezondheid (Gerber & Pühse, 2009; Ohrnberger, Fichera, & Sutton, 2017).
5. Naarmate de geestelijke gezondheid toeneemt, daalt het sigarettengebruik. Minder sigarettengebruik leidt tot een betere lichamelijke gezondheid (Ohrnberger et al., 2017).

Hoe komt het dat positief mentaal welzijn resulteert in positieve omstandigheden? Lyubomirsky et al. (2005) stellen dat positieve emoties en stemmingen ons in staat stellen om situaties positiever te interpreteren en een betere houding aan te nemen ten opzichte van leren en ervaringen.

Het resultaat is dat positieve emoties en stemmingen mensen in staat stellen om:

• Handelen op een manier die hen helpt hun doelen te bereiken
• Hulpmiddelen voor toekomstige tegenspoed vergroten
• Genoeg rust
• Werken aan andere doelen
• Vaardigheden vergroten
• Ontmoet nieuwe mensen

Een opmerking over geestelijk welzijn op het werk

Mentaal welzijn levert een belangrijke bijdrage aan productiviteit, succes en werktevredenheid op de werkplek (Cleary, Schafer, McLean, & Visentin, 2020; LaMontagne, Keegel, & Vallance, 2007). Er zijn veel manieren waarop factoren op de werkplek kunnen bijdragen aan mentaal welzijn (Chopra, 2009; LaMontagne et al., 2007; Weber & Jaekel-Reinhard, 2000).

Voorbeelden zijn goede professionele relaties, duidelijke feedback en instructies, positieve feedback en balans tussen werk en privé. Daarentegen kunnen factoren zoals slechte of onduidelijke communicatie, onrealistische deadlines, slechte relaties en conflicten op de werkplek, en een gebrek aan ondersteuning een negatief mentaal welzijn veroorzaken.

Het langetermijngevolg van negatieve werkomstandigheden is burn-out, waarbij de werknemer zich niet betrokken voelt bij zijn werk, voortdurend vermoeid is en een negatieve houding aanneemt ten opzichte van zichzelf, zijn werk en zijn collega's. Een van de gevolgen van burn-out is ontslag nemen. Een gevolg van burn-out is ontslag nemen.

PositivePsychology.com's Relevante Hulpmiddelen

Hier zijn enkele nuttige hulpmiddelen die verschillende aspecten van geestelijk welzijn behandelen.

De Basic Needs Satisfaction Scale is een gevalideerd 21-item assessment waarmee beoefenaars kunnen beoordelen in hoeverre de kernbehoeften van een cliënt voor autonomie, competentie en verbondenheid over het algemeen worden bevredigd in hun leven. Aan de hand van de resultaten van het instrument kun je samen met de cliënt vaststellen welke domeinen van zijn of haar leven verwaarloosd zijn en samen een programma ontwikkelen om die subdomeinen te verbeteren.

Als je cliënt worstelt om met tegenslagen om te gaan, dan kan het hulpmiddel Exploring Past Resilience nuttig zijn. Dit hulpmiddel is een nuttige oefening waarbij je cliënt kan nadenken over veerkrachtbronnen en strategieën die hem of haar hebben geholpen om moeilijkheden in het verleden te overwinnen.

Een vergelijkbaar hulpmiddel is het werkblad Voedende versus Uitputtende Activiteiten. Met deze oefening kan je cliënt nadenken over de vraag of zijn of haar dagelijkse activiteiten voedend of uitputtend zijn. Zo kunnen ze manieren ontwikkelen om meer voedende activiteiten in hun leven op te nemen voor een betere zelfzorg.

Als de factoren en hun relaties eenmaal zijn geïdentificeerd, kan een patroon duidelijk worden. Misschien is er een specifieke factor die het netwerk van factoren onevenredig beïnvloedt. Zodra deze zeer invloedrijke factoren zijn geïdentificeerd, kunnen jij en de cliënt samenwerken om de weg vooruit te bepalen.

Als je op zoek bent naar meer wetenschappelijk onderbouwde manieren om anderen te helpen strategieën te ontwikkelen om hun welzijn te verbeteren, dan bevat deze verzameling 17 gevalideerde oefeningen voor geluk en welzijn. Gebruik ze om anderen te helpen authentiek geluk na te streven en te werken aan een leven vol doel en betekenis.

Boodschap mee naar huis

Ook al ervaart je cliënt misschien geen symptomen van een psychische of lichamelijke ziekte, dit betekent niet dat hij of zij per se gezond is. Je cliënt kan bijvoorbeeld gedrag vertonen dat een negatieve mentale gezondheid bevordert of zich ontevreden blijven voelen in zijn of haar leven.

Omdat geestelijke gezondheid een complex begrip is dat veel subdomeinen omvat, is het makkelijker om je op elk subdomein afzonderlijk te richten. Je cliënt kan bijvoorbeeld sterke sociale banden hebben, maar ongelukkig zijn op het werk. Of ze kunnen het gevoel hebben dat ze een doel hebben, maar toch niet opgewassen zijn tegen onverwachte tegenslagen.

Verbetering in een van de subdomeinen zou het gevoel van welzijn van je cliënten moeten verbeteren en hun algehele geestelijke gezondheid moeten bevorderen.

De voordelen van geestelijke gezondheid reiken verder dan de cliënt en worden ook ervaren in het gezinsleven, op het werk en uiteindelijk in de maatschappij. En om diezelfde redenen zal jouw mentale welzijn ook het welzijn van je cliënten positief beïnvloeden. Zorg er dus voor dat je onze Tips voor zelfzorg voor therapeuten leest om voor je eigen welzijn te zorgen.

We hopen dat je dit artikel met plezier hebt gelezen. Vergeet niet onze vijf tools voor positieve psychologie gratis te downloaden.