Hoe stilte gebruiken in therapie en counseling

Stil in gesprekstherapie?

Stilte lijkt misschien een vreemd concept om te benadrukken in een behandeling die gebaseerd is op conversatie.

Iedereen die wel eens aan een therapiesessie heeft deelgenomen, weet dat stilte een groot deel uitmaakt van het leiden of bijwonen van een therapiesessie.

"Stilte is goud" is misschien een voor de hand liggend cliché om dit artikel mee te beginnen, maar het is wel waar.

Ook al kan stilte ongemakkelijk zijn, het kan een waardevol hulpmiddel zijn om groei in de behandeling te faciliteren.

In dit artikel bespreken we het gebruik van stilte in therapie. Lezers aan beide kanten van de behandeling zullen meer leren over het klinische nut van stilte, wat stilte communiceert en waarom therapeuten soms zo verdomd stil zijn.

Voordat je verder gaat, dachten we dat je onze vijf tools voor positieve psychologie gratis zou willen downloaden. Deze wetenschappelijk onderbouwde oefeningen verkennen fundamentele aspecten van de positieve psychologie, waaronder sterke punten, waarden en zelfcompassie, en geven je de tools om het welzijn van je cliënten, studenten of werknemers te verbeteren.

Het belang van stilte in therapie

Al mijn therapeuten waren ongelooflijk stille artsen. Soms voelde dit als gekmakend, maar andere keren was het een grote opluchting. Het blijkt dat deze therapeuten niet probeerden om me gek te maken. Ze gebruikten de stilte als een middel om mijn groei te bevorderen en mij in staat te stellen om zelf dingen uit te werken.

We denken meestal aan stilte als de afwezigheid van praten, maar stilte is een positieve gebeurtenis. Het is een activiteit op zich die relevant is voor het therapieproces (Knol, Koole, Desmet, Vanheule, & Huiskes, 2020).

Psychotherapie is een unieke vorm van conversatie, die lange periodes van stilte toestaat. Als de behandelaar de stilte op een bekwame manier toepast, kan het cliënten aanmoedigen om na te denken, contact te maken met hun gevoelens en hun gedachtengang voort te zetten (Knol et al., 2020).

Stilte speelt een structurele rol in therapie, net als in elk gesprek. Deze rol is meestal om verschillende onderwerpen en therapeutische vragen binnen het discours tussen sprekers van elkaar te scheiden.

Bij veel vormen van behandeling begint de cliënt de sessie meestal door een probleem onder de aandacht van de therapeut te brengen. Ze bespreken dit initiële onderwerp een tijdje, vaak vertakkend naar andere subonderwerpen. Wanneer er een stilte valt, betekent dit meestal dat er overgeschakeld wordt van het ene onderwerp naar het andere (Knol et al., 2020).

Stilte komt niet alleen voor tussen onderwerpen, maar ook erbinnen. Deze "intra-topic" stilte is een therapeutisch hulpmiddel dat therapeuten kunnen gebruiken om hun cliënten te helpen dieper op de materie in te gaan door hen te laten nadenken over wat ze vervolgens gaan zeggen.

Deze stilte is een moment voor reflectie, waarin de cliënt zijn psychologische processen kan laten gebeuren zonder de inbreng of tussenkomst van de clinicus (Knol et al., 2020).

Stilte kan ook een therapeutische gebeurtenis op zich zijn, een moment waarop de cliënt dieper kan ingaan op de emotionele ervaring die hij tijdens de sessie heeft (Knol et al., 2020).

Therapeuten kunnen ervoor kiezen om stilte om te zetten in een therapeutische gebeurtenis door het onder de aandacht van de cliënt te brengen in het gesprek. Door te praten over de stilte tussen hen, wordt de stilte zelf materiaal voor de therapie.

Zoals we zullen onderzoeken, zijn er veel toepassingen voor stilte in therapie. Het is meer dan alleen de afwezigheid van praten. Het is een van de meest vitale aspecten van de behandeling.

Hoe stilte gebruiken in therapiesessies

Stilte is een krachtig hulpmiddel voor een therapeut.

Een goed moment om stilte te gebruiken is als een cliënt een probleem naar de sessie brengt en de clinicus niet weet wat hij moet zeggen.

Soms kan niets zeggen effectiever zijn dan iets stoms zeggen, omdat het de cliënt een veilige ruimte geeft om na te denken.

Hoe een therapeut over stilte denkt, hangt af van zijn of haar theoretische oriëntatie. Het gebruik van stilte in psychotherapie door therapeuten omvat:

• Empathie overbrengen
• Bevorderen van reflectie
• De cliënt uitdagen om verantwoordelijkheid te nemen
• Hun gedachten verzamelen voordat ze reageren (Valle, 2019)

Een andere manier om stilte te gebruiken is om de cliënt te helpen nadenken over een situatie waarin hij zich overweldigd voelt door de input van belangrijke anderen in zijn leven.

Een voorbeeld hiervan is een geliefd persoon die overweegt een baan aan te nemen in een verre stad. De familie en vrienden van deze persoon hebben veel meningen over de verhuizing en hebben hen dat laten weten. Tegen de tijd dat de persoon in therapie gaat, heeft hij zoveel ideeën van anderen in zijn hoofd dat hij niet in contact kan komen met zijn gevoelens.

Deze persoon toestaan om te praten en na te denken en dan in de stilte van hun gevoelens gaan zitten, kan enorm helpen om door het lawaai van de meningen van anderen heen te komen.

Een andere manier om stilte in therapie te gebruiken is meditatie. Veel cliënten willen leren mediteren, maar ze kunnen geen rustige ruimte vinden of zichzelf er niet toe brengen de stilte op te zoeken in hun dagelijks leven.

Als therapeut kun je de gecontroleerde ruimte van je kantoor gebruiken om de cliënt comfortabel de stilte van meditatie te laten ervaren.

Wanneer stilte gebruiken als counselingtechniek

Een eenvoudig antwoord: waarschijnlijk niet in het begin.

Therapeuten zorgen er meestal voor dat er een solide therapeutische alliantie is voordat ze stilte gebruiken in hun therapiesessies (Valle, 2019).

De cliënt informeren over hoe en waarom ze stilte gebruiken kan helpen om de angst van de cliënt te verminderen. Het zou vreemd en ineffectief zijn om naar een afspraak te gaan met een nieuwe therapeut en er dan achter te komen dat hij of zij vanaf het begin helemaal stil is.

Daarnaast gebruiken therapeuten stilte vaker met specifieke cliënten. Sommige therapeuten merken op dat het een effectiever middel is bij hoger functionerende cliënten en vinden het minder nuttig of zelfs schadelijk bij psychotische, zeer angstige of boze cliënten (Valle, 2019).

Zeer spraakzame cliënten kunnen baat hebben bij het gebruik van stilte tijdens een sessie, maar clinici moeten nagaan of cliënten zoveel praten omdat ze erg angstig zijn. Hier kan psycho-educatie cruciaal zijn.

Therapeuten kunnen stilte gebruiken als een uitnodiging om na te denken. Het is aan de clinicus om deze momenten aan te voelen en de uitnodiging voor stilte uit te breiden door stil te zitten of expliciet aan te moedigen tot reflectie.

Zo'n pauze is nuttig nadat een therapeut empathisch heeft gereageerd op de onthulling van een uitdagend onderwerp door de cliënt (Valle, 2019). Deze stilte geeft de cliënt nog een moment om te voelen en te reageren op wat er in de sessie gebeurt.

Timing en alliantie zijn hier allesbepalend. Als de therapeut stilte gebruikt zonder vaardigheid of gevoeligheid, kan de cliënt dit voelen als afstand, desinteresse of afhaken (Valle, 2019). Elke cliënt, alliantie en sessie zijn anders. Therapeuten moeten niet bang zijn om stilte te gebruiken, maar ze moeten hun aanpak uitleggen en werken aan het repareren van breuken als de poging niet goed gaat.

Omgaan met stiltes die ongemakkelijk aanvoelen

Als je erover nadenkt, is therapie een onhandige manier om met iemand anders om te gaan.

Dat merk je snel aan de reacties van een nieuwe cliënt.

Wanneer je het woord geeft aan iemand die nog nooit in therapie is geweest, zijn er twee veel voorkomende reacties: de persoon zal praten en praten, de ruimte vullen met zijn woorden, of het tegenovergestelde, wanneer de persoon geen idee heeft wat hij moet zeggen en stil zit te wachten tot jij iets zegt.

Hoeveel we ook praten over het verbeteren van onze therapievaardigheden om cliënten te helpen, het is essentieel om te onthouden dat de cliënt de vaardigheid moet hebben om actief deel te nemen aan zijn behandeling. Zoals met elke vaardigheid het geval is, vereist het vermogen van de cliënt om het meeste uit therapie te halen oefening en tijd om zich te ontwikkelen.

Bij lastige stiltes aan het begin van een therapie-afspraak is het belangrijk om geduldig te blijven met de cliënt, die waarschijnlijk voor het eerst zijn therapiespieren aan het oefenen is.

Therapie is ook lastig omdat mensen het over het algemeen ongemakkelijk vinden om over zichzelf te praten, vooral met vreemden en met de diepgang die nodig is voor de behandeling. Ze kunnen bang zijn dat hun therapeut hen ziet als in zichzelf gekeerd of opschepperig, vooral als ze iets positiefs zeggen over zichzelf of over hoe anderen hen zien.

Als de cliënt een van deze zorgen uit, is het belangrijk om de reactie te normaliseren zodat de cliënt zich comfortabel genoeg voelt om door te gaan.

Hoe ongemakkelijk je je ook voelt in deze situatie, het is belangrijk om kalm en rustig te blijven.

Vermijd het opvullen van ongemakkelijke stiltes met je ongepolijste gedachten. Stel dat je angstig bent tijdens een stilte en erin springt om die te beëindigen. In dat geval geef je de cliënt misschien het signaal dat er iets mis is als het stil is, waardoor ze zich tijdens de stiltes ongemakkelijker voelen dan nodig is. Deze reactie kan hen aanmoedigen om eindeloos te praten om het gesprek gaande te houden, wat in wezen de ruimte wegneemt die nodig is voor reflectie.

Stilte in groepstherapie

Stilte in groepstherapie kan veel van dezelfde functies vervullen als stilte in individuele therapie: ruimte bieden voor reflectie, ruimte bieden voor mindfulnessbeoefening en cliënten dwingen om te spreken door de pure ongemakkelijkheid van stilte.

De context van groepstherapie is echter uniek in die zin dat cliënten het ervaren in het gezelschap van hun medestudenten. Daarom zijn er enkele mogelijkheden voor saamhorigheid die individuele therapie niet biedt. Stilte, die vaak als isolerend wordt ervaren, kan een ervaring zijn die de groep samenbrengt, als elke cliënt zit en nadenkt over zijn gedachten.

In groepstherapie kan stilte een belangrijke rol spelen in de voortgang van het gesprek door elke partij de tijd te geven om na te denken en te reageren (Valle, 2019). Veel mensen voelen zich ongemakkelijk op momenten van stilte in de buurt van anderen. Ze kunnen de ruimte vullen met hun gepraat. Voor mensen met dit probleem kan groepstherapie hen helpen om zich meer op hun gemak te voelen en meer na te denken tijdens perioden van stilte.

Stilte kan ook contraproductief zijn in groepstherapie.

Hoewel leden plaatsvervangend kunnen leren en groeien door het werk van andere groepsleden, hebben ze meer kans om voordeel te halen uit de behandeling als ze verbaal betrokken zijn tijdens de sessie (Lieberman, Yalom, & Miles, 1972).

Zwijgen kan ook een teken van weerstand of afhaken zijn, maar het is belangrijk om niet te snel deze conclusie te trekken. Het kan veel tijd en moeite kosten om een groep samenhangend genoeg te maken om een goede therapeutische dialoog te onderhouden waarin groepsleden met elkaar interageren en elkaar helpen.

Wanneer stilte de norm is of de kwaliteit van de stilte ondoordringbaar en verstikkend is, kan dit wijzen op disfunctioneren van de groep (Wood, 2016).

Als je groep stil wordt, wanhoop dan niet. Er zijn veel dingen die je kunt doen om de cohesie van je groep te verbeteren, die we bespreken in onze Ultieme Groepstherapie Gids.

De ultieme tekst over groepstherapie is The Theory and Practice of Group Therapy van Irvin D. Yalom en Molyn Leszcz (2020). Op deze pagina's vind je vele manieren om effectief door groepstilte te navigeren.

PositivePsychology.com's nuttige bronnen

We hebben een uitstekende selectie hulpmiddelen voor therapiesessies. Velen maken deel uit van de toolkit, maar we vermelden ze hier en geven je ook links naar gerelateerde artikelen.

Toolkit hulpmiddelen

De Positieve Psychologie Toolkit zit vol hulpmiddelen om je luistervaardigheden te ontwikkelen en stilte in therapie efficiënter te gebruiken, zodat je cliënten kunnen genieten van rustige tijd.

Hier zijn enkele relevante hulpmiddelen voor het gebruik van stilte.

Stilte creëren

Sommige cliënten lijken zich ongelooflijk ongemakkelijk te voelen bij stilte tijdens een therapiesessie. Dit kunnen mensen zijn die in hun dagelijks leven geen tijd nemen om stilte te ervaren.

Het creëren van stille tijd is een hulpmiddel dat jou en je cliënt helpt om gedurende de dag tijd vrij te maken om stilte te ervaren. Het hulpmiddel biedt een kader voor het structureren van interventies rond stilte in een sessie.

Mindful spreken

De andere kant van stilte is spreken. We hebben allemaal wel eens dingen gezegd waar we later spijt van kregen. Vaak wordt dit nog eens versterkt wanneer je de rol van therapeut belichaamt.

Als je in je werk gebruik hebt gemaakt van stilte, dan zullen de woorden die je zegt ongelooflijk zwaar wegen omdat je minder zult spreken. Gebruik het hulpmiddel Mindful Spreken om jezelf te helpen mindful spreken in je werk te oefenen of om je cliënten te helpen deze vaardigheid in hun dagelijks leven te cultiveren.

Mindless Versus Mindful Luisteren

De Mindless Versus Mindful Listening tool is een andere mindfulness oefening die helpt bij het ontwikkelen van een gevoel van innerlijke rust en bewustzijn van het huidige moment. Mindful luisteren kan je helpen om echt aanwezig te zijn bij je cliënt. Het kan ook een waardevolle oefening zijn om je cliënten te helpen diepere banden te ontwikkelen met belangrijke anderen in hun leven.

Empathisch luisteren

Er zijn ontelbaar veel manieren om je luistervaardigheden te verbeteren. Bij empathisch luisteren zijn de vaardigheden die je zult verbeteren pauzeren, parafraseren en reflecteren.

Gebruik het werkblad Actief luisteren in sessies om je empathische vaardigheden en sterke therapeutische allianties met cliënten op te bouwen.

17 oefeningen voor positieve psychologie

Als je op zoek bent naar meer wetenschappelijk onderbouwde manieren om anderen te helpen hun welzijn te verbeteren, dan bevat deze collectie 17 gevalideerde positieve psychologische hulpmiddelen voor beoefenaars. Gebruik ze om anderen te helpen floreren en bloeien.

Relevante blogberichten

5 Technieken en hulpmiddelen voor psychodynamische therapie

Psychodynamische therapie is een behandeling die begon bij Sigmund Freud en vandaag de dag nog steeds in vele vormen wordt gebruikt. Beoefenaars van psychodynamische therapie zijn experts in het gebruik van stilte om hun cliënten te helpen. Dit artikel biedt vijf hulpmiddelen die je in je praktijk kunt gebruiken.

Psychoanalyse: Een korte geschiedenis van Freuds psychoanalytische theorie

Als je naar een psychoanalytisch therapeut gaat, zal het je waarschijnlijk opvallen hoe weinig ze spreken. Als ze spreken, is de kracht van hun woorden overduidelijk. Psychoanalyse is ook de eerste psychologische behandeling en het begrijpen van haar geschiedenis kan helpen om de therapie van vandaag in context te plaatsen.

Wat zijn Distress Tolerance Vaardigheden? Uw ultieme DBT-toolkit

Dialectische Gedragstherapie (DBT) is geen behandeling die bekend staat om het gebruik van stilte. Toch heeft het iets te bieden in het helpen van cliënten om stiltes in therapie en hun dagelijks leven te verdragen.

Als jij of je cliënt het moeilijk vindt om in stilte te zitten, kun je een aantal DBT-vaardigheden van distress tolerance overwegen. Ze kunnen je helpen om ongemakkelijke ervaringen te verwerken en stilte in je voordeel te gebruiken.

Mindfulness in counseling: 8 beste technieken en interventies

Om cliënten te helpen hun mindfulnessvaardigheden te verbeteren, wordt in dit artikel over mindfulness in counseling uitgelegd welke technieken je kunt gebruiken en worden enkele handige interventies gegeven waarmee je je cliënten kunt begeleiden.

Boodschap mee naar huis

In therapie is stilte veel meer dan de afwezigheid van praten.

Het is een van de basiselementen om een behandeling te laten werken.

Dit artikel beschrijft de verschillende manieren waarop je stilte kunt gebruiken in je klinische werk om contact te maken met cliënten, cliënten te helpen hun problemen op te lossen en hun mindfulnessvaardigheden en hun omgang met ambiguïteit te verbeteren.

Als je jezelf spraakzaam vindt in de therapieruimte, is daar niets mis mee, zolang je maar doelgericht praat. Zo niet, overweeg dan om stilte te beoefenen in je eigen leven en je nieuwe vaardigheden over te brengen naar de therapiekamer.

We hopen dat je dit artikel met plezier hebt gelezen. Vergeet niet onze vijf tools voor positieve psychologie gratis te downloaden.