Sociale intelligentie cultiveren: 3 manieren om anderen te begrijpen

Is het je ooit opgevallen dat sommige mensen moeiteloos kunnen praten met iedereen die ze tegenkomen, hoe verschillend hun achtergrond ook is?

Of heb je wel eens die ene persoon gezien die altijd iemand beledigt, ongeacht het gespreksonderwerp?

Deze twee scenario's laten zien hoe we kunnen verschillen in ons vermogen tot interactie, omgang en relatie met anderen om ons heen. Net zoals we verschillen in traditionele academische competenties, kunnen we ook verschillen in hoe sociaal competent we zijn. Na jaren van academisch onderzoek en ontwikkeling wordt deze sociale competentie nu 'sociale intelligentie' genoemd.

Dit artikel geeft een overzicht van de oorsprong van sociale intelligentie voordat we dieper ingaan op hoe het gemeten en verbeterd kan worden, het verschil met emotionele intelligentie en enkele aanbevelingen voor verdere bronnen.

Voordat je verder gaat, wil je misschien eerst gratis onze vijf tools voor positieve psychologie downloaden. Deze wetenschappelijk onderbouwde oefeningen verbeteren niet alleen je vermogen om je emoties te begrijpen en ermee te werken, maar geven je ook de tools om de emotionele intelligentie van je cliënten, studenten, kinderen of werknemers te bevorderen.

Wat is sociale intelligentie in de psychologie?

Ons vermogen om succesvol door ons leven te navigeren is sterk afhankelijk van ons niveau van sociale intelligentie. Het kan van invloed zijn op de relaties die we aangaan met onze partners en kinderen, de vriendschapskringen die we opbouwen en ons vermogen om vooruitgang te boeken in onze carrières en ambities. Het is daarom in ons belang om het concept sociale intelligentie beter te begrijpen en de vaardigheden te ontwikkelen die we nodig hebben om het te verbeteren.

Het moderne concept van sociale intelligentie werd voor het eerst aan het licht gebracht door de Amerikaanse psycholoog Edward Thorndike in 1920. Zijn classificatie van intelligentie omvatte drie fundamentele dimensies. Deze hebben betrekking op het vermogen om ideeën te begrijpen en te beheersen (abstracte intelligentie), concrete objecten (mechanische intelligentie) en mensen (sociale intelligentie; Kihlstrom & Cantor, 2000).

Thorndike (1920) definieerde sociale intelligentie als:

"Het vermogen om mannen en vrouwen, jongens en meisjes te begrijpen en te managen - om verstandig te handelen in menselijke relaties."

Een uitgebreidere definitie werd gegeven door Vernon (1933), die sociale intelligentie omschreef als:

"Het vermogen om met mensen in het algemeen om te gaan, sociale techniek of gemak in de samenleving, kennis van sociale zaken, gevoeligheid voor prikkels van andere leden van een groep, evenals inzicht in de tijdelijke stemmingen of onderliggende persoonlijkheidskenmerken van vreemden."

Sindsdien zijn er uiteenlopende meningen geweest over de vraag of sociale intelligentie als een op zichzelf staand psychologisch construct moet worden beschouwd. Wechsler (1958) beweerde bijvoorbeeld dat "sociale intelligentie gewoon algemene intelligentie is, toegepast op sociale situaties".

Recentere onderzoeken hebben echter meer gewicht gegeven aan het idee dat intelligentie geen enkelvoudige cognitieve vaardigheid is, maar eerder verschillende soorten intelligentie omvat, die allemaal van elkaar te onderscheiden zijn.

Dit idee komt grotendeels voort uit Howard Gardner's (1983) theorie van meervoudige intelligenties waarin hij acht verschillende soorten intelligentie voorstelde:

• Taalkundig-verbaal
• Visueel-ruimtelijke
• Naturalistisch
• Lichamelijk-geestelijk
• Muzikaal
• Logisch-wiskundig
• Intrapersoonlijk
• Interpersoonlijk

De theorie van Gardner is bekritiseerd omdat deze te breed zou zijn en vanwege een gebrek aan empirisch onderzoek. Er is echter een groeiende belangstelling voor de persoonlijke en sociale facetten van zijn theorie, namelijk intrapersoonlijke en interpersoonlijke intelligentie.

Tegenwoordig wordt hier breder naar verwezen als respectievelijk emotionele en sociale intelligentie, waarvan de laatste de focus is van dit artikel.

Emotionele intelligentie vs sociale intelligentie

Howard Gardner's (1983) theorie van meervoudige intelligenties definieert sociale (interpersoonlijke) en emotionele (intrapersoonlijke) intelligentie als afzonderlijke maar gerelateerde entiteiten.

Waarin verschillen sociale en emotionele intelligentie van elkaar?

Terwijl sociale intelligentie het vermogen is om andere mensen te begrijpen, hoe ze werken, wat hen motiveert en hoe met hen samen te werken, is emotionele intelligentie meer een innerlijk vermogen (Gardner, 1983). Emotionele intelligentie richt zich op het begrijpen van iemands emoties, leren zichzelf te beheersen en deze kennis gebruiken om je gedrag te sturen.

Mayer en Salovey (1997) definieerden emotionele intelligentie als:

"Het vermogen om emoties waar te nemen, om toegang te krijgen tot emoties en ze op te wekken om het denken te ondersteunen, om emoties en emotionele kennis te begrijpen en om emoties op een reflectieve manier te reguleren om emotionele en intellectuele groei te bevorderen.

Deze fundamentele verschillen zijn verder ontwikkeld in de theorieën van Daniel Goleman over emotionele en sociale intelligentie.

Goleman (1995) stelt dat emotionele intelligentie een individuele constructie is die ons in staat stelt onze eigen gevoelens te herkennen, te begrijpen en te beheersen en de emoties van anderen te herkennen, te begrijpen en te beïnvloeden.

Specifiek heeft hij vijf kerncomponenten van emotionele intelligentie beschreven:

• Zelfbewustzijn
• Zelfregulering
• Motivatie
• Empathie
• Sociale vaardigheden

Sociale intelligentie is een op relaties gebaseerde constructie die draait om de manier waarop we onszelf begrijpen, met anderen omgaan en onszelf aan anderen presenteren.

Theorie van sociale intelligentie: Het onderzoek

Onderzoek wordt gehinderd door een gebrek aan overeenstemming over de definitie van sociale intelligentie. Zelfs Daniel Goleman, in zijn boek Social Intelligence: The New Science of Human Relationships (2006), een heroverweging van eerder werk op het gebied van sociale intelligentie. Hij stelde dat we nieuwe instrumenten nodig hebben voor de beoordeling van sociale intelligentie, waarbij ook rekening wordt gehouden met individuele verschillen.

Deze visie is vooral ontstaan door de groei in neurowetenschappelijke studies, die ons volgens Goleman in staat moeten stellen om de hersengebieden die betrokken zijn bij sociale dynamiek in kaart te brengen.

Goleman (2006) zette een conceptualisering van sociale intelligentie uiteen die twee belangrijke facetten omvatte. Het eerste is dat van sociaal bewustzijn, dat verwijst naar een spectrum dat loopt van het onmiddellijk aanvoelen van andermans innerlijke toestand, tot het begrijpen van andermans gevoelens en gedachten en het kunnen 'snappen' van ingewikkelde sociale situaties.

Sociaal bewustzijn omvat:

• Primaire empathie: gevoelens van anderen kunnen aanvoelen via non-verbale signalen
• Afstemming: Luisteren met volledige ontvankelijkheid; 'afstemmen' op een persoon
• Empathische nauwkeurigheid: De gedachten, gevoelens en bedoelingen van een ander begrijpen
• Sociale cognitie: Begrijpen hoe de sociale wereld werkt

Het tweede facet is sociale vaardigheid, wat verwijst naar het vermogen om soepele en effectieve interacties met anderen te hebben.

Sociale faciliteit omvat:

• Synchronie: Gemakkelijke interactie met anderen op non-verbaal niveau
• Zelfpresentatie: Onszelf goed presenteren
• Invloed: Vormgeven aan de uitkomst van sociale interacties
• Bezorgdheid: Zich bekommeren om de behoeften van anderen en daarnaar handelen

Verschillende empirische onderzoeken ondersteunen Golemans (2006) conceptualisering van sociale intelligentie, die uit verschillende elementen bestaat.

Zo blijkt uit onderzoek naar spiegelneuronen dat er bewijs is voor primaire empathie - die automatische reactie op onderbuikniveau wanneer je de emotie van een ander voelt. Spiegelneuronen worden geactiveerd wanneer een individu een specifieke motorische handeling uitvoert en wanneer hij dezelfde of een soortgelijke handeling ziet die door een ander individu wordt uitgevoerd (Kilner & Lemon, 2013).

Op dezelfde manier worden spiegelneuronen geactiveerd wanneer we de emotionele reactie van een ander waarnemen, wat de neurale basis vormt voor empathie. Empathie is de basis van gedeelde emotionele ervaringen die we voelen als een sociaal collectief: gedeelde vreugde bij de geboorte van een pasgeborene, gedeelde opwinding bij het kijken naar een sportevenement, gedeeld verdriet wanneer iemand overlijdt.

Om het idee van invloed te ondersteunen, toont onderzoek aan dat mensen die zich tactvol kunnen uitdrukken door anderen als gunstiger worden gezien (Riggio & Friedman, 1986). Om invloed te hebben, moet je jezelf immers uitdrukken op een manier die wenselijk is voor anderen.

Sociale intelligentie: Een sterk karakter

In de psychologie zien we karaktersterktes als kerneigenschappen die de positieve kant van onze persoonlijkheid vormen.

In hun boek uit 2004, Character Strengths and Virtues: A Handbook and Classification, definiëren de positieve psychologen Christopher Peterson en Martin Seligman 24 karaktersterktes, die in bredere zin zijn onderverdeeld in zes deugden:

• Wijsheid - Cognitieve sterktes die te maken hebben met het verwerven en gebruiken van kennis
• Moed - Emotionele sterktes die te maken hebben met het uitoefenen van de wil om doelen te bereiken ondanks tegenslag.
• Menselijkheid - Interpersoonlijke sterke punten die te maken hebben met het zorgen voor en bevriend zijn met anderen.
• Transcendentie - Sterke punten die verbinding maken met het universum en betekenis geven
• Rechtvaardigheid - Burgerlijke eigenschappen die de basis vormen van een gezond gemeenschapsleven
• Matigheid - Sterke punten die beschermen tegen overdaad

Gezien het belang van sociale intelligentie in meerdere aspecten van het leven, is het niet verrassend dat Peterson & Seligman (2004) het classificeerden als een van de 24 kernkwaliteiten onder de deugdenparaplu van menselijkheid.

Als je wilt weten wat je sterkste punten zijn, kun je dat doen met de VIA-enquête. Het is een geweldige manier voor mensen om hun belangrijkste sterke punten te identificeren, te begrijpen en erop voort te bouwen om te gedijen.

2 Voorbeelden en vaardigheden uit de praktijk

Laten we eens kijken naar sociale intelligentie met praktische voorbeelden.

De juiste vragen stellen

Heb je wel eens iemand een verhaal verteld, waarop hij of zij reageerde met een vraag of opmerking die er helemaal niets mee te maken had? Of ben je wel eens die andere persoon geweest, die naar iemands verhaal luisterde en zich halverwege realiseerde dat je niet wist wat hij of zij zei? Je raakt in paniek en probeert snel iets te zeggen om je onoplettendheid te verdoezelen.

In staat zijn om actief naar anderen te luisteren en op hen te reageren met relevante vragen en opmerkingen zijn uitstekende voorbeelden van een hoge sociale intelligentie. Om positieve relaties te bevorderen, willen mensen het gevoel hebben dat er naar ze geluisterd wordt en dat je volledig betrokken bent bij wat ze zeggen.

Kennis en begrip van sociale etiquette

Om op een positieve manier met anderen om te gaan, is het belangrijk om sociale verschillen te begrijpen. Je zou bijvoorbeeld niet op dezelfde manier tegen je 70-jarige moeder praten als tegen je 16-jarige dochter.

In ons werkende leven komen we verschillende sociale groepen tegen, waaronder mensen uit verschillende landen, verschillende leeftijdsgroepen en verschillende religieuze en culturele identiteiten. In staat zijn om de verschillende achtergronden van mensen te erkennen en te begrijpen is een belangrijke manier om contact met hen te maken.

3 manieren om sociale intelligentie te verbeteren

Wil je je sociale intelligentie verbeteren? Hier zijn goede ideeën waarmee je aan de slag kunt.

Goed luisteren en opletten

Oefen actief luisteren zodat je anderen volledig kunt betrekken en met hen kunt communiceren.

Het leven is vaak snel, met veel afleidingen, zowel digitaal als anderszins. Het is normaal om meteen te willen reageren op dat sms-bericht dat op je telefoon verschijnt, zelfs als je midden in een persoonlijk gesprek zit.

Geef mensen je volledige aandacht als je met ze praat. Mensen voelen zich graag gehoord en het zal je helpen om waardevolle relaties op te bouwen.

Let op lichaamstaal

Vaak vertelt de lichaamstaal van mensen ons veel over hoe ze zich voelen, zelfs als ze dat niet zeggen. Probeer je af te stemmen op wat de ander 'lichamelijk' zegt.

Wees je op dezelfde manier bewust van je eigen lichaamstaal en hoe je jezelf presenteert. Als je tijdens een gesprek slungelig bent en er lichamelijk ongeïnteresseerd uitziet, kan dat ervoor zorgen dat de spreker het vertrouwen verliest in wat hij zegt, wat resulteert in een negatieve interactie.

Laat zien dat je om ze geeft

Als je merkt dat iemand van streek is of als iemand je vertelt dat hij of zij het moeilijk heeft, laat dan zien dat je echt om hem of haar geeft. Empathie tonen voor anderen kan je helpen om op een betekenisvoller niveau contact te maken.

Sociale intelligentie op de werkplek stimuleren

Sociaal intelligente werknemers zijn misschien wel belangrijker dan je denkt. Op het werk moeten we samenleven en samenwerken met anderen met wie we al dan niet normaal omgaan. Voor mensen in management- of leiderschapsposities kan het vermogen om contact te maken met een team en het te motiveren de sleutel zijn tot het succes van een bedrijf of instelling.

Opnieuw puttend uit de sociale neurowetenschappen, geloven Goleman & Boyatzis (2008) dat een succesvolle leider-volger dynamiek wordt bereikt door leiders wiens gedrag gebruik maakt van het systeem van onderlinge verbondenheid van de hersenen. Met andere woorden, effectief leiderschap berust op het vermogen om anderen te inspireren door middel van een betekenisvolle verbinding en het vermogen om positieve gevoelens te stimuleren bij de mensen van wie ze de medewerking nodig hebben.

Er is zelfs een subset van spiegelneuronen die als enige doel heeft om de lach en glimlach van andere mensen te detecteren (Bastiaansen, Thioux, & Keysers, 2009). Dit lokt op zijn beurt je eigen lach of glimlach uit.

Een leider die lacht en humor gebruikt, kan deze gespecialiseerde neuronen aan het werk zetten en zo een ontspannen interactie en positieve emoties bij anderen stimuleren. Studies tonen zelfs aan dat leiders die topprestaties leveren drie keer vaker een lach opwekken bij hun ondergeschikten dan leiders die gemiddeld presteren (Goleman & Boyatzis, 2008).

Sociale intelligentie beoordelen: 2 schalen en vragenlijsten

Deze schalen kunnen worden gebruikt om het sociale aanpassingsvermogen te beoordelen.

1. De Emotionele en Sociale Competentie Inventaris (ESCI)

De Emotional and Social Competence Inventory(ESCI), of de universitaire versie ESCI-U, die twee cognitieve componenten bevat (Boyatzis & Goleman 1996; Wolff, 2008; Hay Group, 2011), is een vragenlijst van 68 items.

De vragenlijst beoordeelt 12 sociale intelligentie competenties, waaronder emotioneel zelfbewustzijn, emotionele zelfcontrole, prestatiegerichtheid, positief vooruitkijken, aanpassingsvermogen, empathie, organisatiebewustzijn, coach en mentor, inspirerend leiderschap, invloed, conflicthantering en teamwerk.

De ESCI-U beoordeelt ook systeemdenken en patroonherkenning.

2. De TSIS-Tromso Sociale Intelligentieschaal

De TSIS-Tromso Social Intelligence Scale (Silvera, Martinussen, & Dahl, 2001) is een 21-item zelfrapportage evaluatie gemeten op een zeven-punts Likert schaal variërend van 1 ("beschrijft mij zeer slecht") tot 7 ("beschrijft mij zeer goed").

De schaal is verdeeld in drie subschalen die de identificatie van drie factoren mogelijk maken:

1. Sociale informatieverwerking, bijv. "Ik kan sociale situaties gemakkelijk begrijpen".
2. Sociale vaardigheden, bijv. "Ik ben vaak succesvol in het aangaan van nieuwe relaties."
3. Sociaal bewustzijn, bijvoorbeeld: "Ik ben vaak verrast hoe andere mensen op mijn acties reageren."

3 Boeken over het onderwerp

Geweldig leesvoer om je begrip van SI verder te ontwikkelen:

1. Sociale Intelligentie: De nieuwe wetenschap van menselijke relaties - Daniel Goleman

Voortbordurend op zijn baanbrekende werk en internationale bestseller Emotionele Intelligentie (1995), volgt Daniel Goleman met een breed en fascinerend inzicht in de wetenschap van sociale intelligentie.

Goleman bespreekt niet alleen het belang van sociale intelligentie voor het cultiveren van betere connecties met anderen, hij gaat ook in op de donkere kant van sociale intelligentie en behandelt onderwerpen als narcisme, psychopathie en machiavellisme.

Vind het boek op Amazon.

2. Sociale intelligentie: De nieuwe wetenschap van succes - Karl Albrecht

In Sociale intelligentie: The New Science of Success, schetst Karl Albrecht (2006) de kernconcepten rondom sociale intelligentie.

Albrecht geeft belangrijke ideeën over hoe je je sociale intelligentie kunt verbeteren en onderzoekt sociale intelligentie in relatie tot de wereld van het werk, waarbij hij nadenkt over hoe je sociaal intelligente leiders kunt ontwikkelen.

Vind het boek op Amazon.

3. Sociaal: Waarom onze hersenen zijn ingesteld op verbinding - Matthew D. Lieberman

Zoals uiteengezet in delen van dit artikel, kan de neurowetenschap helpen bij het begrijpen van ons sociale brein en het belang van het verbinden met elkaar met sociale intelligentie.

Als je geïnteresseerd bent in recente ontdekkingen uit de sociale cognitieve neurowetenschap, presenteert Matthew Lieberman het empirische bewijs dat suggereert dat onze hersenen als mensen zijn gemaakt om met elkaar in contact te komen.

Vind het boek op Amazon.

Inspirerende citaten

Wat leiders in de geneeskunde onderscheidt gaat veel verder dan die kennis, naar interpersoonlijke vaardigheden zoals empathie, conflictoplossing en de ontwikkeling van mensen.

Daniel Goleman

Om het idee van menselijke effectiviteit te reduceren tot een simpel pakket van "sociale vaardigheden" lijkt de rijkdom aan begrip en vindingrijkheid die mensen effectiever kan maken in hun omgang met elkaar, buiten beschouwing te laten.

Karl Albrecht

Zelfabsorptie in al zijn vormen doodt empathie, laat staan compassie. Als we ons op onszelf richten, krimpt onze wereld in omdat onze problemen en zorgen groot worden. Maar als we ons op anderen richten, wordt onze wereld groter. Onze eigen problemen drijven naar de periferie van de geest en lijken zo kleiner, en we vergroten ons vermogen tot verbinding - of compassie.

Daniel Goleman

Relevante PositivePsychology.com bronnen

Wil je meer weten over het ontwikkelen van sociale intelligentie? Bekijk dan zeker de volgende gratis lectuur van onze blog:

• Ondersteuningsgroepen sociale vaardigheden: 10 nuttige activiteiten en spelletjes
  Sociale vaardigheidsgroepen zijn een praktische manier om sociale intelligentie op te bouwen. In dit artikel lees je hoe je sociale vaardigheidstrainingsgroepen kunt leiden, plus kant-en-klare lesplannen, spelletjes en rollenspellen die de communicatie systematisch versterken.
• 11 Werkbladen sociale vaardigheden voor naadloze sociale interacties
  In dit artikel vind je kant-en-klare hulpmiddelen voor volwassenen en kinderen, groepsactiviteiten, op CGT gebaseerde oefeningen en werkplektoepassingen die empathische communicatie, het stellen van grenzen, conflictoplossing en meer ondersteunen.
• Training sociale vaardigheden voor volwassenen: 10 beste activiteiten + PDF
  Deze praktische gids vertaalt sociale intelligentie naar alledaagse gewoonten voor volwassenen - oogcontact, actief luisteren, assertiviteit, praten over koetjes en kalfjes en probleemoplossing door middel van gestructureerde oefeningen.

Onze Toolkit Positieve Psychologie© bevat wetenschappelijk onderbouwde oefeningen die cliënten kunnen helpen bij het uitpakken van de manier waarop ze zichzelf begrijpen, met anderen omgaan en zichzelf aan anderen presenteren.

Met deze oefeningen heb je een aantal wetenschappelijk onderbouwde hulpmiddelen voor emotionele intelligentie voor je volgende therapie- of coachingsessie:

• Emotioneel bewustzijn opbouwen
  Deze mindfulness meditatie helpt cliënten om hun emotionele intelligentie te versterken door hen uit te nodigen om af te stemmen op de fysieke sensaties die ten grondslag liggen aan hun emoties.
• Emoties decoderen door het analyseren van spraak, lichaam en gezicht
  Deze oefening laat cliënten oefenen in het lezen van verbale en non-verbale signalen van iemand die een emotioneel verhaal vertelt om hun emotionele intelligentie in communicatie te versterken.
• Valse overtuigingen over emoties identificeren
  Deze oefening helpt cliënten bij het identificeren en leggen van verbanden tussen hun overtuigingen over emoties en de gedragsmatige gevolgen van die overtuigingen die het welzijn kunnen ondersteunen of verminderen.

Als je op zoek bent naar meer wetenschappelijk onderbouwde manieren om anderen te helpen emotionele intelligentie te ontwikkelen, dan bevat deze collectie 17 gevalideerde EI tools voor beoefenaars. Gebruik ze om anderen te helpen hun emoties te begrijpen en in hun voordeel te gebruiken.

Boodschap mee naar huis

De maatschappij legt een grote nadruk op traditionele vormen van intelligentie en academische prestaties.

Het belang van zowel emotionele als sociale intelligentie is recentelijk op de voorgrond getreden. Het vermogen om contact te maken met anderen heeft invloed op alle facetten van ons leven. Het is niet alleen relevant voor onze persoonlijke interacties, maar beïnvloedt ook ons professionele leven en beïnvloedt ons vermogen om het goed te doen in leidinggevende posities.

Het vermogen om mensen samen te brengen, conflicten te beheersen en op individueel niveau contact te maken met de mensen in je team is misschien wel de sleutel tot succes op de werkvloer.

Het is belangrijk dat we allemaal onze sociale intelligentie kunnen verbeteren en er zijn veel technieken die ons kunnen helpen om op een zinvolle manier contact te maken met anderen.

Begin met volledig op te letten tijdens je interacties met anderen. Reflecteer op je gesprekken en probeer te begrijpen hoe je beter had kunnen reageren. Door geleidelijk sociaal intelligente vaardigheden te ontwikkelen, ben je goed op weg naar een meer verbonden en bevredigend leven.

We hopen dat je dit artikel met plezier hebt gelezen. Vergeet niet onze vijf tools voor positieve psychologie gratis te downloaden.