Sterktegerichte benadering in sociaal werk: 6 voorbeelden en hulpmiddelen

De op sterke punten gebaseerde benadering van sociaal werk richt zich op de persoonlijke, relationele en gemeenschapswaarde van een cliënt in plaats van op zijn of haar tekortkomingen (Pulla, 2017).

Het is een holistische, gezamenlijke benadering die zich bezighoudt met het identificeren van de innerlijke en uiterlijke hulpbronnen van een cliënt om veerkracht te bevorderen (Pulla, 2017).

De sterke punten van cliënten omvatten hun individuele talenten en probleemoplossend vermogen, evenals de hulpbronnen die beschikbaar zijn in hun ondersteunende netwerken, zoals familie, vrienden en de bredere gemeenschap. Kortom, deze benadering richt zich op wat sterk is, niet alleen op wat verkeerd is (Baron et al., 2019).

Dit artikel gaat in op de strengths-based benadering van sociaal werk, de verschillende modellen en theorieën die worden gebruikt, en een aantal tools voor strengths assessment die beschikbaar zijn voor sociaal werkers. Een benadering op basis van sterke kanten vereist dat een maatschappelijk werker een samenwerkingsrelatie aangaat met cliënten die hun veerkracht ontwikkelt om de uitdagingen van het leven het hoofd te bieden.

Voordat je verder gaat, willen we onze vijf tools voor positieve psychologie gratis downloaden. Deze gedetailleerde, wetenschappelijk onderbouwde oefeningen helpen je cliënten hun unieke potentieel te realiseren en een leven te creëren dat energiek en authentiek aanvoelt.

Sterktegerichte benadering in sociaal werk

De op sterke punten gebaseerde benadering is alom omarmd in het sociale werkveld vanwege het holistische, persoonsgerichte perspectief dat zich richt op de sterke punten van cliënten in plaats van op hun tekortkomingen, pathologieën en problemen.

De benadering op basis van sterke punten is gebaseerd op een verscheidenheid aan modellen en theorieën en bestaat uit een samenwerking tussen de maatschappelijk werker en hun cliënt die de sterke punten van de cliënt in kaart brengt en deze sterke punten beoordeelt als basis voor de planning van de maatschappelijk werkinterventie (Pattoni, 2012).

De maatschappelijk werker richt zich op het voortbouwen op de bestaande sterke punten, activa en hulpbronnen van de cliënt en de steun die beschikbaar is in hun relaties en gemeenschap. Dit voorkomt duplicatie van diensten die mogelijk al beschikbaar zijn en draagt bij aan de ontwikkeling van basisvoorzieningen in de gemeenschap naarmate hun lokaal gericht bereik toeneemt (Berg, 2009).

Onderstaande video van het Social Care Institute for Excellence (SCIE) legt de aanpak in toegankelijke termen uit.

Sociaal werk en sterke punten: 3 modellen en theorieën

Er zijn verschillende strengths-based zorgmodellen ontwikkeld, waaronder de volgende.

1. Op vermogen gebaseerde gemeenschapsontwikkeling (ABCD)

De asset-based community development benadering richt zich op de sterke punten van een cliënt in de context van hun bredere netwerk en de hulpbronnen van de gemeenschap. ABCD is gebaseerd op vijf kernprincipes (Russell, 2017).

1. Door burgers geleid

Volgens dit model zijn de lokale mensen de drijvende kracht achter verandering en stellen ze eerst de sterke punten van de gemeenschap vast die lokaal gedeeld kunnen worden, voordat ze op zoek gaan naar aanvullende steun van externe instanties.

2. Relatiegericht

Hoewel deze benadering de sterke punten en vaardigheden van individuele cliënten erkent, erkent ze ook hoe deze kunnen worden versterkt door de aanwezigheid van ondersteunende relaties. Relationele kracht betekent dat het maatschappelijke geheel groter is dan de som der delen.

3. Op activa gebaseerd

Dit houdt in dat je je richt op wat sterk is in plaats van op wat fout is. Deze focus bouwt voort op bestaande sterke punten om ze sterker te maken en gebruikt ze vervolgens om wat er mis is aan te pakken.

4. Plaats

Dit richt zich op de ontwikkeling van lokale gemeenschappen vanuit een bottom-up perspectief in plaats van een top-down perspectief door gebruik te maken van de kennis van lokale mensen over elkaars sterke punten en lokale hulpbronnen die institutionele actoren vaak over het hoofd zien.

5. Opname gericht

Gemeenschappen hebben onmerkbare grenzen die bepalen wie erbij hoort en wie als buitenstaander wordt beschouwd. De focus op inclusie erkent dat mensen aan de rand van gemeenschappen vaak vaardigheden en voordelen hebben waar hun buren van kunnen profiteren en die het gemeenschapsleven als geheel kunnen verrijken.

2. Kennis, waarden, ethiek, theorie en vaardigheden (KVETS)

KVETS staat voor kennis, waarden, ervaring, theorieën en vaardigheden (Stanley et al., 2018). Het is het praktijkkader dat wordt aanbevolen in de Britse Zorgwet van 2014 als een op sterke punten gebaseerde benadering van sociaal werk. Het model bestaat uit een reeks praktische triggers waarmee rekening moet worden gehouden bij het nemen van beslissingen en het kiezen van een interventie.

Het doel is om persoonsgerichte, holistische, ethische interventies te bieden die mensenrechten en sociale rechtvaardigheid hoog houden, zoals geïllustreerd in het onderstaande diagram.

Bron: https://www.scie.org.uk/publications/guides/guide13/law/

Bekijk voor meer informatie over KVETS de uitgebreide bronnen over dit onderwerp van de SCIE.

3. Lokale gebiedscoördinatie (LAC)

LAC is een op sterke punten gebaseerde benadering van sociaal werk die zich richt op het opbouwen van relaties en het ontwikkelen van gemeenschapsnetwerken (The Local Area Coordination Network, 2019). De aanpak is gericht op het bieden van persoonsgerichte diensten die samen met lokale gemeenschappen worden gecreëerd. Individuen hebben minder institutionele interventie en voortdurende zorg nodig omdat ze gebruik maken van bestaande sterke punten en gemeenschapsbronnen.

LAC heeft 10 principes die zichzelf grotendeels verklaren:

1. Burgerschap voor iedereen
2. Relaties zijn belangrijk
3. Mensen hebben een natuurlijke autoriteit
4. Een leven lang leren voor iedereen
5. Informatie is macht
6. Mensen hebben keuze en controle nodig
7. Gemeenschap creëert kansen
8. Iedereen kan bijdragen
9. Samenwerken is krachtig
10. Diensten moeten de doelen van mensen aanvullen

Een lokale gebiedscoördinator wordt toegewezen aan een bepaalde buurt en werkt met mensen die het risico lopen om formele hulp nodig te hebben en die geïsoleerd zijn of lokaal zorgen baren.

De coördinator helpt cliënten bij het identificeren van wat ze willen en nodig hebben en wat ze missen in hun leven. De coördinator en de cliënt onderzoeken de persoonlijke, relationele en sociale mogelijkheden van de cliënt en werken samen aan praktische oplossingen voor bestaande problemen om formele hulp tot een minimum te beperken.

Op deze manier helpt een lokale gebiedscoördinator cliënten om lokaal connecties op te bouwen en vaardigheden te ontwikkelen die veerkracht en onafhankelijkheid bevorderen (Lunt & Bainbridge, 2019).

Hoe werkt het in de praktijk? 3 Voorbeelden

Een geweldige manier om te illustreren hoe een op kracht gebaseerde benadering een verschil maakt, is met de drie inspirerende voorbeelden hieronder.

1. Embrace, Richmond, VA, Verenigde Staten

In de onderstaande video beschrijft een maatschappelijk werker uit Richmond, VA, in de Verenigde Staten, een buurtproject van Embrace dat besloot ABCD te gebruiken. Dit gebeurde na drie afzonderlijke moorden in de eerste drie weken van 2011 en na een reis van drie tot vier jaar had de buurt in Richmond zichzelf veranderd.

2. Doncaster Children's Services Trust, Verenigd Koninkrijk

In de video hieronder beschrijven maatschappelijk werkers van Doncaster Children's Services Trust hoe ze op sterke punten gebaseerde benaderingen gebruiken om het beste te bereiken voor kinderen en gezinnen die te maken krijgen met hindernissen in het opvoedingsproces.

KVETS is het op sterke punten gebaseerde raamwerk dat wordt aanbevolen in de Zorgwet 2014 van de Britse regering en wordt gebruikt door sociale diensten in het hele Verenigd Koninkrijk (Social Care Institute for Excellence, 2015a).

3. Nationaal plan voor arbeidsongeschiktheidsverzekering (NDIS), Australië

De NDIS helpt kinderen en volwassenen met verstandelijke, lichamelijke, zintuiglijke, cognitieve en psychosociale beperkingen om de ondersteuning te krijgen die ze nodig hebben om hun vaardigheden en onafhankelijkheid te ontwikkelen.

Ze gebruiken lokale gebiedscoördinatoren om ondersteuningspakketten te plannen en te implementeren in samenwerking met hun servicegebruikers. Voor een korte uitleg, zie de video hieronder.

Uitleg over het in kaart brengen van sterke punten

Strengths of asset mapping houdt in het identificeren van individuele, familiale en gemeenschappelijke sterke punten of troeven als basis voor het plannen van sociale werkinterventies (Social Care Institute for Excellence, 2015b).

Veel tools kunnen worden gebruikt om individuele sterke punten in kaart te brengen. In een context van sociaal werk begint dit meestal met het voeren van de eerste van de drie gesprekken die hieronder worden beschreven en die in detail worden beschreven in het model van de drie gesprekken van SCIE. Deze persoonsgerichte dialoog is gericht op het identificeren van de hulpbronnen, behoeften en bronnen van ondersteuning van een cliënt.

Gespecialiseerde sociale diensten, zoals geestelijke gezondheidszorg of kinderzorg, kunnen specifieke beoordelingsinstrumenten gebruiken om na dit eerste gesprek verder te gaan met hun cliënten. Sommige daarvan worden hieronder besproken.

Om te beslissen over een specifieke sociale werkinterventie moeten de sterke punten verder in kaart worden gebracht. Dit gebeurt meestal op gemeenschaps- of buurtniveau. De Rural Health Information Hub (n.d.) in de Verenigde Staten beschrijft hun op sterke punten gebaseerde oefening als volgt:

"Een systematisch proces van het catalogiseren van belangrijke diensten, voordelen en hulpbronnen binnen de gemeenschap, zoals de vaardigheden van individuen, organisatorische hulpbronnen, fysieke ruimte, instellingen, verenigingen en elementen van de lokale economie."

De lokale gemeenschap is veel meer geneigd om interventies te accepteren als ze voortbouwen op de beschikbare gemeenschapsbronnen en hun verdere ontwikkeling ondersteunen. De diensten van maatschappelijk werk worden doelgerichter, effectiever en relevanter naarmate ze meer betrokken raken bij en voortbouwen op bestaande hulpbronnen in de gemeenschap.

Hieronder vindt u een lijst met gemeenschapsvoorzieningen die in elk segment van een asset map kunnen worden opgenomen.

U vindt een voorbeeld van een asset map op pagina 15 van deze gids.

3 tools voor het beoordelen van sterke punten voor sociaal werkers

Het gebruik van een op sterke punten gebaseerd beoordelingskader zorgt ervoor dat een maatschappelijk werker een holistische en evenwichtige beoordeling uitvoert van de hulpbronnen en behoeften van een cliënt die deze niet reduceert tot een reeks problemen of symptomen die geworteld zijn in discoursen van deviantie, psychopathologie, kwetsbaarheid of ziekte (Graybeal, 2001).

Een beoordeling van sterke punten begint met een "bloeiend gesprek" dat zo natuurlijk mogelijk moet zijn. Het moet niet gestructureerd worden rond criteria om in aanmerking te komen voor een dienst, hoewel die later wel aan bod komen. Hieronder vindt u een visuele mindmap van het opbloeiende gesprek.

Bron: Gemeente Wolverhampton Council (2017, p. 17).

Het opbloeiende gesprek verwijst naar de eerste vertrouwensband die nodig is om verder te komen in de drie gesprekken en ROPES-beoordelingsprocessen die hieronder worden beschreven.

1. Het drie gesprekken model

Het model van de drie gesprekken is een op sterke punten gebaseerde benadering van behoeftenevaluatie en zorgplanning die wordt aanbevolen in de richtlijnen van de Britse Care Act, gepubliceerd door de SCIE. Het model beveelt aan dat maatschappelijk werkers hun cliënten betrekken bij drie soorten gesprekken om hun sterke punten en behoeften te beoordelen (Social Care Institute for Excellence, 2015a).

• Onderzoek eerst de behoeften van mensen en identificeer hun bronnen van persoonlijke, familie- en gemeenschapsondersteuning.
• Beoordeel ten tweede de risico's en eventuele crisisinterventies die nodig zijn en stel de voorzieningen vast.
• Ten derde, bespreek langetermijnresultaten en planning op basis van de visie van een cliënt op een goed leven en hoe de benodigde middelen kunnen worden gemobiliseerd, inclusief budgettaire behoeften en het gebruik van persoonlijke en gemeenschappelijke sterke punten.

Voor een meer gedetailleerde beschrijving van het model kunt u de SCIE-website bezoeken.

2. Hulpbronnen, kansen, mogelijkheden, uitzonderingen en oplossingen (ROPES) model

ROPES is een op sterke punten gebaseerd raamwerk dat werd ontwikkeld door Graybeal (2001) om beoefenaars te begeleiden bij het bredere proces van voortdurende beoordeling op basis van sterke punten.

De onderstaande tabel geeft een overzicht van het ROPES-model met levensdomeinen die tijdens een assessment aan bod moeten komen en vragen die tijdens een verkennend gesprek aan bod moeten komen.

Aangepast van de gemeenteraad van Wolverhampton (2017, p. 18).

3. Het herstelmodel

Het herstelmodel is een persoonsgerichte, holistische en op sterke punten gebaseerde benadering van de verstrekking van geestelijke gezondheidszorg die in schril contrast staat met het oude medische model dat geworteld is in psychopathologie en medicatie (Jacob, 2015). Het benadrukt ondersteuning door lotgenoten tijdens het herstel als een primaire kracht en bron van sociale integratie, vooral na een periode van ziekenhuisopname.

Het herstelmodel is een raamwerk dat de sterke punten van een gebruiker identificeert om veerkracht op te bouwen. Een maatschappelijk werker ondersteunt zijn cliënt om de controle over zijn leven terug te krijgen na een ernstige psychische aandoening. Voor veel hulpverleners gaat herstel over het leiden van een zinvol leven met een psychisch probleem (Scottish Recovery Network, n.d.).

Het Scottish Recovery Network (n.d.) beschrijft het herstelmodel aan de hand van de volgende vier pijlers:

• Bevordert en waardeert doorleefde ervaring door deze te integreren in alle onderdelen van het systeem.
• Neemt peer support benaderingen en rollen op in geestelijke gezondheidsdiensten en ondersteuning.
• Biedt meer community-based ondersteuning en keuzes zodat iedereen ondersteund kan worden waar en wanneer dat nodig is.
• Werkt samen met anderen aan een gelijkwaardiger samenleving waarin een goede geestelijke gezondheid en welzijn kunnen floreren.

Uitgebreide lijst van sterke punten van cliënten

De volgende lijst is niet uitputtend, maar geeft een indicatie van de gebieden die een maatschappelijk werker en cliënt samen kunnen verkennen tijdens een strengths-based assessment en collaborative care planning (Social Care Institute for Excellence, 2015b).

8 Individuele sterke punten

• Persoonlijke kwaliteiten
• Kennis en vaardigheden
• Relaties
• Passies en interesses
• Gezondheid
• Financiële status
• Huisvestingsvoorwaarden
• Toegang tot transport

Aangepast van Berg (2009).

6 Familiekrachten

• Waardering en genegenheid - Mensen in sterke families geven veel om elkaar en vertellen elkaar dat ook regelmatig.
• Betrokkenheid bij en toewijding aan elkaars welzijn
• Positieve voortdurende communicatie om verbonden te blijven
• Samen genieten
• Spiritueel welzijn en gedeelde spirituele waarden/religieuze praktijk - Gedeelde spirituele waarden kunnen worden beschouwd als het hart van de familie en een reeks gedeelde levenswaarden die hen in staat stellen om verbonden te blijven, wat er ook gebeurt.
• Succesvol omgaan met stress en crises wanneer deze zich voordoen

Aangepast van JRank (n.d.).

8 Sterke punten van de omgeving

• Buren
• Gemeenschapsgroepen
• Gedeelde belangengroepen
• Diensten voor gezondheidszorg en sociale zorg
• Vrije tijd
• Scholen
• Gemeenschapsgebouwen zoals bibliotheken en gemeenschapscentra
• Groene ruimtes zoals parken en openbare tuinen

Aangepast van Berg (2009).

Een blik op interviews op basis van sterke punten

Strengths-based interviewing in de praktijk van sociaal werk verwijst naar zowel beoordelingsprocessen als de voortdurende evaluatie van zorgplannen en diensten (City of Wolverhampton Council, 2017). Zoals hierboven beschreven, richt strengths-based social work assessment zich op specifieke soorten gesprekken die een goede verstandhouding opbouwen door de cliënt als een heel persoon te zien, in plaats van als een diagnose of een reeks problemen.

Een specifiek type gesprek op basis van sterke punten is motivational interviewing (MI), een interventie die gedragsverandering bevordert. MI is "een collaboratieve, persoonsgerichte vorm van begeleiding om motivatie tot verandering op te wekken en te versterken" (Miller & Rollnick, 2009, p. 137).

Motiverende gespreksvoering is effectief in het ondersteunen van cliëntgerichte gedragsverandering en heeft een bewezen basis.

Het is gebaseerd op de volgende vier pijlers:

1. Bevlogen
   Een relatie opbouwen op basis van empathie en actief luisteren
2. Focussen
   Vaststellen welk gedrag de cliënt zou willen veranderen en identificeren van obstakels en moeilijkheden die een dergelijke verandering in de weg staan
3. oproepen
   Het naar boven halen van de motivatie van de cliënt voor verandering en hun ideeën over hoe ze veranderingen zouden kunnen doorvoeren door gebruik te maken van hun sterke punten, pluspunten en hulpbronnen.
4. Planning
   Gezamenlijke actieplanning die een brug slaat naar verandering

MI is een op sterke punten gebaseerde gesprekstechniek die maatschappelijk werkers gebruiken om gedragsverandering door cliënten te bevorderen. Kijk voor meer informatie naar dit video-interview met de grondlegger van de MI-aanpak, William R. Miller.

Beste bronnen van PositivePsychology.com

PositivePsychology.com heeft een reeks hulpmiddelen die je kunt gebruiken om een op sterke punten gebaseerde sociaal werkpraktijk te ondersteunen.

Ten eerste kunt u onze gratis werkbladen Exploring Character Strengths, Strengths in Challenging Times en Motivational Interviewing in Social Work downloaden.

Daarnaast hebben we een enorme selectie artikelen in onze speciale categorie Sterke punten & Deugden, die je inzicht, werkbladen en verdere begeleiding bieden.

We bieden ook een complete training van acht modules aan, de Realizing Resilience Masterclass©, voor als je dieper wilt duiken en je praktijk verder wilt ontwikkelen.

Als je op zoek bent naar meer wetenschappelijk onderbouwde manieren om anderen te helpen hun sterke punten te ontwikkelen, bekijk dan deze verzameling van 17 hulpmiddelen voor het vinden van sterke punten. Gebruik ze om anderen te helpen hun sterke punten beter te begrijpen en in te zetten op levensbevorderende manieren.

Boodschap mee naar huis

Een op sterke punten gebaseerde benadering van sociaal werk houdt in dat je een coöperatieve, persoonsgerichte relatie met je cliënt opbouwt waarin je hem of haar als uniek individu behandelt door je te richten op de sterke punten van de persoon, de relatie en de gemeenschap.

Een cliënt wordt niet langer gezien als een diagnose of een verzameling problemen, maar eerder als een uniek individu dat misschien een tijdje extra ondersteuning nodig heeft.

Deze benadering komt de kwaliteit van sociaal werkrelaties ten goede door de zelfredzaamheid, veerkracht en onafhankelijkheid van cliënten te bevorderen.

We hopen dat je dit artikel met plezier hebt gelezen. Vergeet niet onze vijf tools voor positieve psychologie gratis te downloaden.