Uw Ultieme Interoceptieve Exposure Therapie Gids

Wanneer we angstig zijn, ervaren we een reeks lichamelijke sensaties, waaronder zweten, trillen, kortademigheid en een bonzend hart (McCabe & Milosevic, 2015).

Eén theorie suggereert dat paniekstoornis het resultaat is van gevoeligheid voor dergelijke lichamelijke sensaties en, als gevolg daarvan, behandeld kan worden door ze opzettelijk te herscheppen. Het behandelen van deze kwetsbaarheid kan vooral waardevol zijn voor cliënten die overgevoelig zijn voor angst (Lee e.a., 2006).

Dit artikel verkent interoceptieve exposure therapie, samen met een aantal voorbeelden uit de praktijk, en introduceert oefeningen en werkbladen om therapeuten en cliënten te begeleiden op de weg naar een positief resultaat.

Voordat je verder gaat, dachten we dat je onze vijf tools voor positieve psychologie gratis zou willen downloaden. Deze wetenschappelijk onderbouwde oefeningen verkennen fundamentele aspecten van de positieve psychologie, waaronder sterke punten, waarden en zelfcompassie, en geven je de tools om het welzijn van je cliënten, studenten of werknemers te verbeteren.

Wat is interceptieve blootstelling in therapie?

Interoceptieve exposure therapie kan nuttig zijn bij de behandeling van paniek- en angststoornissen en fobieën.

"Deze techniek omvat de geplande en voorspelbare confrontatie van het eigen gevreesde object of situatie en stelt cliënten opzettelijk bloot aan de lichamelijke sensaties die ze op dat moment ervaren (McCabe & Milosevic, 2015, p. 138). Ze leren dat dergelijke sensaties, hoewel ze ongemakkelijk zijn, uiteindelijk niet schadelijk zijn.

Deze benadering is vooral nuttig bij de behandeling van cliënten die meer bang zijn voor de fysieke sensaties die gepaard gaan met hun paniek, angst of fobie dan voor de mentale gebeurtenis zelf. Een essentieel onderdeel van het proces is het begrijpen of angst voor de lichamelijke sensaties een rol speelt bij hun fobie (McCabe & Milosevic, 2015).

Interoceptieve exposure therapie probeert gevreesde lichamelijke sensaties te recreëren door middel van verschillende oefeningen. Voorbeelden zijn:

• Ronddraaien op een draaistoel of je hoofd van links naar rechts draaien om gevoelens van duizeligheid of licht in het hoofd te simuleren.
• Snelle, oppervlakkige ademhaling om een hartkloppingen na te bootsen
• De trap oprennen en ervaren dat je buiten adem bent om ademnood te simuleren

De bovenstaande acties recreëren sensaties die vaak gepaard gaan met fobieën of paniek en kunnen banger zijn dan het object of de gebeurtenis zelf.

Interoceptieve blootstelling vs in vivo blootstelling

"Blootstellingsprocedures hebben twee vormen: blootstelling aan omgevingssituaties waar elke persoon bang voor is, in vivo blootstelling genoemd; en blootstelling aan oefeningen die de lichamelijke sensaties oproepen die geassocieerd worden met paniekaanvallen" (Lee et al., 2006, p. 2).

In vivo blootstelling kan bijvoorbeeld inhouden dat je de cliënt meeneemt naar een vliegveld als hij of zij vliegangst heeft of steeds hoger in een gebouw als hij of zij hoogtevrees heeft. Aan de andere kant richt interoceptieve exposure zich op het nabootsen van de sensaties die gepaard gaan met vliegen of hoogtes, bijvoorbeeld het lawaai van een vliegtuig, veranderende druk in de oren of gevoelens van misselijkheid.

Kan het helpen bij paniekstoornissen?

Interoceptieve blootstellingstherapie heeft veel succes gehad bij de behandeling van paniekstoornissen. Theorie suggereert dat paniekstoornis kan worden "geconceptualiseerd als een fobische angst voor lichamelijke sensaties veroorzaakt door traumatische conditionering van onverwachte paniekaanvallen en catastrofale misinterpretatie van lichamelijke sensaties" (Lee et al., 2006, p. 2). Deze angst voor de angst kan frontaal worden aangepakt door herblootstelling aan sensaties die ongemak veroorzaken.

4 Voorbeelden uit het echte leven

"Interoceptieve blootstellingen worden vaak gebruikt bij mensen met specifieke fobieën, vooral wanneer hun angst gerelateerd is aan de fysieke sensaties die worden veroorzaakt wanneer ze geconfronteerd worden met het gevreesde object of de gevreesde situatie" (McCabe & Milosevic, 2015, p. 138). Hier volgen enkele voorbeelden van dergelijke aandoeningen.

Claustrofobie

Iemand die angst ervaart voor kleine of afgesloten ruimtes kan zich extreem ongemakkelijk voelen bij de fysieke sensatie die de situatie teweegbrengt.

Zo kan hyperventilatie (te snel en diep ademhalen, wat vaak wordt geassocieerd met paniek) worden ervaren als een gebrek aan lucht en zelfs verstikking, wat leidt tot nog meer angst.

Hoogtevrees

Mensen met hoogtevrees ervaren vaak een gevoel van zwakte in hun benen als ze hoog zijn. Ze kunnen dit gevoel ervaren als vallen, wat hun angst nog verergert en paniekgevoelens doet toenemen.

Injectiefobieën

Een fobie voor injecties of het laten afnemen van bloed kan gepaard gaan met lichtheid in het hoofd, een bron van paniek op zich. De angst die gepaard gaat met het symptoom kan erger zijn dan de naald, de gebeurtenis of de omgeving en de ervaring uit de hand laten lopen.

Posttraumatische stressstoornis (PTSS)

PTSS is nauw verbonden met angstgevoeligheid en kan symptomen van hyperarousal en hypervigilantie versterken. Het is misschien geen verrassing dat interoceptieve exposure therapie nuttig is gebleken bij de behandeling van zelfs PTSS-patiënten met behandelingsresistente symptomen (Boettcher, Brake, & Barlow, 2016).

6 bewezen voordelen van interceptieve blootstelling

Herhaalde blootstelling aan lichamelijke sensaties is een succesvol behandelplan voor cliënten met angststoornissen en fobieën. Interoceptieve blootstellingstherapie biedt verschillende voordelen, waaronder (Lee et al., 2006; McCabe & Milosevic, 2015):

• "Gewenning van angst bij patiënten met paniekstoornis" (Lee et al., 2006, p. 2).
• De praktijk levert bewijs tegen de overtuiging dat lichamelijke sensaties die gepaard gaan met angst en paniek gevaarlijk zijn.
• Het herhaaldelijk oefenen van interoceptieve exposure leidt ertoe dat cliënten vertrouwd raken met en zelfs gewend raken aan hun gewaarwordingen.
• Therapie kan gepland en herhaald worden en is grotendeels voorspelbaar.
• De behandelingen zijn controleerbaar; de mate van blootstelling kan worden gemanaged en verminderd als dat nodig is, vooral als de cliënt terughoudend is.
• Oefeningen kunnen thuis worden herhaald zonder dat een specialistische behandeling nodig is.

In de toekomst kan interoceptieve blootstellingstherapie succesvol blijken bij de behandeling van andere aandoeningen, waaronder depressie, eetstoornissen en een laag gevoel van eigenwaarde (Boettcher et al., 2016).

Hoe Interoceptieve Blootstelling te doen: Een gids

Er zijn veel verschillende oefeningen om de fysieke sensaties waar de cliënt bang voor is op te wekken; het is daarom cruciaal om de cliënt en zijn ervaring van zijn fobie of de aard van zijn paniek te begrijpen (McCabe & Milosevic, 2015).

Behandelingsproces

• Stap één:
  De therapeut moet bepalen welke interceptieve blootstellingen het meest nuttig zullen zijn in de behandeling.

Vaak begint de behandeling met het opwekken van een reeks verschillende lichamelijke sensaties en het opmerken welke de grootste angst opwekken of het meest lijken op de sensaties die het gevolg zijn van de fobische situatie.

• Stap twee:
  Stel een hiërarchie op van interoceptieve exposurepraktijken; ze moeten gerangschikt worden van minst naar meest angstoproepend en besproken worden met de cliënt. Werk vervolgens de lijst af in de afgesproken volgorde.
• Stap drie:
  De cliënt moet interoceptieve exposure oefeningen oefenen, te beginnen met oefeningen die een lichte reactie oproepen. Zodra de cliënt deze onder de knie heeft, werkt hij of zij zich omhoog en eindigt met de meest reactieve technieken.

Een geleidelijke, steeds uitdagender aanpak blijkt het meest succesvol bij cliënten, vooral bij degenen die aarzelen om deel te nemen aan meer impactvolle praktijken en het risico lopen om af te haken (McCabe & Milosevic, 2015).

McCabe en Milosevic (2015) bieden ook een aantal waardevolle richtlijnen die moeten worden weerspiegeld in zowel het ontwerp als de uitvoering van interoceptieve exposure therapie.

Blootstellingen moeten:

• Gepland en voorspelbaar zijn (de cliënt behoudt de controle)
• Regelmatig worden uitgevoerd (waarschijnlijk dagelijks)
• Laat de cliënt angst ervaren
• Moedig cliënten aan om af te zien van vermijdingsstrategieën (gebruik van afleiding, alcohol, enz.)
• Cliënten in staat stellen om in de angstige ruimte te blijven tot deze afneemt
• Kan in meerdere situaties worden beoefend om het effect te veralgemenen
• Bereid de cliënt voor op succes, niet op mislukking

"Door herhaalde oefening raken mensen uiteindelijk gewend aan hun gewaarwordingen" (McCabe & Milosevic, 2015, p. 139).

Typische behandelingen

Interoceptieve exposure procedures begonnen met het aanpakken van fobieën en paniekangst door middel van biochemische stoffen, waaronder cafeïne, lactaatinfusies en zelfs kooldioxide-inhalatie; nu gebruiken therapeuten meestal een selectie van de volgende methoden (Boettcher et al., 2016):

Ademen

• Overademen, waarbij snel en diep wordt geademd
• Ademen door een rietje terwijl je je neus dichthoudt
• Je adem inhouden

Schudden en draaien

• Draaien op een draaistoel met open of gesloten ogen
• Het hoofd heen en weer schudden en dan focussen op iets recht vooruit

Lichamelijke oefening

• Op de plaats rennen, de trap oplopen of op een laag bankje gaan staan
• Spieren aanspannen - één spiergroep tegelijk of het hele lichaam

Haast je

• Je hoofd tussen je benen leggen en dan snel rechtop gaan zitten

Al deze oefeningen kunnen worden gebruikt door de therapeut en geoefend door de cliënt om gevoelens die geassocieerd worden met paniek of angst uit te lokken of op te wekken (Boettcher et al., 2016).

6 Werkbladen en oefeningen voor uw sessies

Interoceptieve technieken richten zich vaak op "het reproduceren van sensaties uit een van de vier somatische domeinen die typisch worden gerapporteerd door patiënten met paniekaanvallen" (Boettcher et al., 2016, p. 5), waaronder de volgende:

• Cardiovasculaire sensaties, waaronder hartkloppingen
• Audiovestibulaire sensaties, inclusief duizeligheid
• Ademhalingsproblemen, waaronder kortademigheid
• Dissociatieve gewaarwordingen, inclusief depersonalisatie en derealisatie

Therapeuten en onderzoekers blijven andere technieken en praktijken onderzoeken om de sensaties op te wekken die cliënten ervaren tijdens paniek of in verband met fobieën.

De volgende therapie werkbladen kunnen helpen bij het identificeren van en focussen op nuttige interoceptieve exposure technieken.

Inzicht in je angst en triggers

Angst, paniek en de angst voor de gevoelens die daarmee gepaard gaan, kunnen ertoe leiden dat mensen situaties vermijden waarvan ze denken dat ze die gevoelens zullen oproepen.

Het werkblad Understanding Your Anxiety and Triggers helpt cliënten te identificeren welke angsttriggers tot vermijding leiden en aandacht vereisen tijdens interoceptieve exposure therapie.

De cliënt wordt gevraagd om vijf triggers te identificeren en zichzelf de volgende vragen te stellen:

Vermijd ik een van deze triggers vanwege mijn angst?
Zijn er momenten waarop ik de triggers ervaar en reageer op een manier die ik niet wil?

Therapie biedt de mogelijkheid om aan deze triggers te werken, hun impact te verminderen en de cliënt in staat te stellen zijn of haar leven voort te zetten zoals hij of zij dat wil.

De ernst van de paniekstoornis begrijpen

Als je van plan bent om interoceptieve exposure te gebruiken om paniekstoornis te behandelen, is het essentieel om de ernst en frequentie ervan te begrijpen.

Met het werkblad Understanding the Severity of the Panic Disorder kan de impact van de paniekstoornis van de cliënt tussen sessies worden bijgehouden.

Hieronder volgt een typische lijst van symptomen die vaak voorkomen bij een paniekaanval (Ehrenreich, Mattis, & Pincus, 2008).

• Snelle hartslag
• Gevoel van verstikking
• Gevoelloosheid of tintelingen van spieren of huid
• Zweten
• Bevend
• Ademnood
• Misselijkheid
• Duizeligheid
• Gevoelens van onwerkelijkheid of "gek worden
• Angst om te sterven

Twee of meer van deze symptomen kunnen wijzen op een paniekaanval.

Angst hiërarchie

Inzicht in de activiteiten die angst, bezorgdheid en paniek veroorzaken, helpt om de juiste interoceptieve exposure therapie behandeling te kiezen.

Het werkblad Angsthiërarchie beschouwt verschillende situaties of activiteiten die angst kunnen oproepen.

Bijvoorbeeld:

• Op vakantie
• Winkelen
• Aan het werk
• Een presentatie geven
• Uitgaan
• Vrienden ontmoeten
• Nieuwe mensen ontmoeten
• Een drukke kamer binnenlopen

De negatieve sensaties die je ervaart, zijn de sensaties waarop je je moet richten als onderdeel van interoceptieve exposure therapie (Lee et al., 2006; McCabe & Milosevic, 2015).

Interventies met Interoceptieve Exposure Therapie ontwikkelen

Aangezien er verschillende interoceptieve exposure technieken beschikbaar zijn, moeten therapeuten eerst de sensaties identificeren die ze moeten recreëren (McCabe & Milosevic, 2015).

Het werkblad Developing Interoceptive Exposure Therapy Interventions gaat in op de fobie of paniekaanval en onderzoekt de sensaties die de therapeut moet aanpakken.

Neem de vragen door met de cliënt. U kunt het werkblad verschillende keren herhalen naarmate het begrip toeneemt en u nuttige werkwijzen ontdekt.

Overweeg het gebruik van de volgende technieken en noteer de technieken die de beoogde sensaties recreëren:

• Hyperventilerend
• Ademen door een rietje
• Op de plaats rennen en op een laag bankje stappen
• Spieren spannen
• Spinning
• Hoofdschudden

Maak een plan om deze technieken uit te proberen, te beginnen met de minst reactieve oefeningen. Pas als de cliënt ze onder de knie heeft, kun je overgaan op de moeilijkere technieken.

Interoceptieve blootstellingstherapie

"Interoceptieve blootstellingen bestaan uit het gebruik van verschillende soorten oefeningen om gevreesde lichamelijke sensaties op te wekken" (McCabe & Milosevic, 2015, p. 138).

Het werkblad Interoceptive Exposure Therapy Practices laat de cliënt kennismaken met drie eenvoudige oefeningen die hij of zij tijdens de sessie of thuis kan uitproberen:

• Ademhaling:
  Ondiepe ademhaling met een snelheid van 100-130 ademhalingen per minuut.
• Duizeligheid:
  Ronddraaien op een draaistoel (ogen dicht als dat helpt).
• Te veel warmte:
  Het dragen van meerdere lagen kleding in een warm huis, in een te hete auto zitten of tijd doorbrengen in een sauna.

Elke oefening test het vermogen van de cliënt om om te gaan met ongemak met betrekking tot de sensaties die ze kunnen ervaren wanneer ze in paniek raken of reageren op een fobie.

Therapeut Interoceptieve Blootstelling Opname

Het is essentieel om de resultaten van interoceptieve exposure behandelingen bij te houden om te bepalen wat geschikt is en hun effectiviteit te begrijpen (Ehrenreich et al., 2008).

Het Therapeut Interoceptive Exposure Record helpt de therapeut bij het registreren en bijhouden van interoceptieve exposure interventies.

Bronnen van PositivePsychology.com

Interoceptieve blootstellingstechnieken brengen interne lichamelijke sensaties op gang om cliënten te helpen angst, bezorgdheid en fobieën te leren beheersen.

We hebben ook tal van andere technieken beschikbaar om cliënten te helpen omgaan met stress, angst en paniek.

Als je op zoek bent naar hulpmiddelen om je cliënten te helpen met angst om te gaan, bekijk dan zeker deze gratis oefeningen:

• Interoceptieve blootstelling
  Leer de stappen van verschillende interoceptieve exposure therapie oefeningen en word je bewust van de gedachten en lichamelijke symptomen die met elke oefening gepaard gaan.
• STOP de paniek
  Het STOP acroniem biedt een handige manier om gevoelens en gedachten in het moment te beheersen en weer rustig te worden.

Uitgebreidere versies van de volgende tools zijn beschikbaar met een abonnement op de Positive Psychology Toolkit©, maar ze worden hieronder kort beschreven:

• De acceptatie- of vermijdingsroute
  Acceptatie- en commitmenttherapie helpt cliënten om in lijn met hun waarden te leven. Deze oefening bevordert de acceptatie van emoties door op acceptatie gebaseerde coping te vergelijken met op vermijding gebaseerde coping.

Gebruik het hulpmiddel om jezelf eraan te herinneren hoe het mogelijk is om actie te ondernemen ondanks de angst die je ervaart.

• De comfortzone verlaten
  Het aangaan van ongemak kan eng zijn en toch een manier om nieuwe dingen te ervaren en veerkracht te ontwikkelen.
  • Stap één - Begin met het overwegen van het verschil tussen comfort-, angst-, leer- en groeizones.
  • Stap twee - Werk aan de hand van een voorbeeld om te zien hoe het betreden van elke zone vorm kan geven aan hoe je denkt en je gedraagt.
  • Stap drie - Denk aan een bestaande situatie waarin je stevig in je comfortzone zit.
  • Stap vier - Bedenk hoe je je zou voelen als je uit je comfortzone naar de leer- en groeizones zou gaan.

Als je op zoek bent naar meer wetenschappelijk onderbouwde manieren om anderen te helpen hun welzijn te verbeteren, bekijk dan deze verzameling van 17 gevalideerde positieve psychologische hulpmiddelen voor beoefenaars. Gebruik ze om anderen te helpen floreren en bloeien.

Boodschap mee naar huis

Paniek en fobieën kunnen verontrustend zijn en ons vermogen om met onze omgeving en vrienden om te gaan en doelen te stellen beperken. Toch kan de angst die ze opwekken niet gericht zijn op de gebeurtenissen of activiteiten zelf, maar op de sensaties die ermee gepaard gaan.

Interoceptieve blootstellingstherapie hanteert een unieke aanpak, waarbij interne lichamelijke sensaties worden ingeschakeld om cliënten te leren omgaan met angst, bezorgdheid of fobieën. Deze unieke methode pakt de zintuigen direct aan, in plaats van gedachten en overtuigingen over de gebeurtenis of activiteit.

Het is misschien niet de angst om aan een nieuwe baan te beginnen of zorgen over sociale gelegenheden die moeten worden aangepakt, maar eerder de fysieke sensaties die worden ervaren.

Interoceptieve exposure betrekt de cliënt direct bij de overweldigende sensaties die optreden wanneer ze een fobie of paniek ervaren. Therapeuten kunnen deze technieken zelfstandig of in combinatie met andere therapeutische benaderingen gebruiken om de cliënt te helpen om te gaan met situaties die hem ervan weerhouden een volwaardig en gelukkig leven te leiden.

We hopen dat je dit artikel met plezier hebt gelezen. Vergeet niet onze vijf tools voor positieve psychologie gratis te downloaden.