De filosofie van Ikigai: 3 voorbeelden over het vinden van een doel

Ikigai (ee-key-guy) is een Japans concept dat de termen iki, wat "levend" of "leven" betekent, en gai, wat "voordeel" of "waarde" betekent, combineert.

In combinatie betekenen deze termen datgene wat je leven waarde, betekenis of doel geeft.

Ikigai is vergelijkbaar met de Franse term "raison d'etre" of "reden van bestaan".

In dit artikel gaan we dieper in op de definitie van ikigai en de filosofie erachter. We delen ook een uitstekend hulpmiddel om je eigen ikigai te vinden en geven je opmerkelijke voorbeelden van mensen die actief hun 'reden van bestaan' hebben geleefd.

Voordat je verder gaat, dachten we dat je onze vijf tools voor positieve psychologie gratis zou willen downloaden. Deze boeiende, wetenschappelijk onderbouwde oefeningen helpen je om effectief om te gaan met moeilijke omstandigheden en geven je de tools om de veerkracht van je cliënten, studenten of werknemers te verbeteren.

Wat is het Japanse concept Ikigai?

Er wordt gezegd dat het concept van ikigai is voortgekomen uit de basisprincipes voor gezondheid en welzijn van de traditionele Japanse geneeskunde. Volgens deze medische traditie wordt lichamelijk welzijn beïnvloed door iemands mentaal-emotionele gezondheid en levensdoel.

De Japanse psychologe Michiko Kumano (2017) heeft gezegd dat ikigai een staat van welzijn is die voortkomt uit toewijding aan activiteiten waar men van geniet, wat ook een gevoel van voldoening geeft.

Michiko onderscheidt ikigai verder van voorbijgaand plezier(hedonia, in de Oudgriekse betekenis) en brengt het op één lijn met eudaimonia - de Oudgriekse betekenis van een goed geleefd leven, dat leidt tot de hoogste en meest blijvende vorm van geluk.

Ikigai resoneert ook met Cognitieve Gedragstherapie's nadruk op het nastreven van activiteiten die plezier en een gevoel van meesterschap opleveren, specifiek als een manier om depressieve stoornis te verlichten.

Ken Mogi, een neurowetenschapper en auteur van Awakening Your Ikigai (2018, p. 3), zegt dat ikigai een oud en vertrouwd concept is voor de Japanners, dat eenvoudig vertaald kan worden als "een reden om 's ochtends op te staan" of, poëtischer, "wakker worden met vreugde".

Ikigai lijkt ook gerelateerd aan het concept van flow, zoals beschreven in het werk van de Hongaars-Amerikaanse psycholoog Mihaly Csikszentmihalyi. Voor Csikszentmihalyi treedt flow op wanneer je in je "zone" bent, zoals ze zeggen van topsporters.

Flow is een aaneenschakeling van "beste momenten" of momenten waarop we op ons best zijn. Deze beste momenten "doen zich meestal voor wanneer iemands lichaam of geest tot het uiterste wordt opgerekt, in een vrijwillige inspanning om iets moeilijks en waardevols te bereiken" (Csikszentmihalyi, 1990).

Er kan gezegd worden dat flow optreedt wanneer je consequent iets doet waar je van houdt en waar je goed in bent, met als mogelijk bijkomend voordeel dat je waarde toevoegt aan het leven van anderen. In zo'n geval kan flow gezien worden als afgestemd op je ikigai, of activiteiten die je leven zin en doel geven.

Het is belangrijk op te merken dat ikigai niet alleen verwijst naar iemands persoonlijke doel en vervulling in het leven, zonder rekening te houden met anderen of de maatschappij in het algemeen.

Hoewel de betekenis van ikigai een aantal historische verschuivingen heeft ondergaan, wordt ikigai meestal genoemd als zowel een persoonlijk streven als een streven dat anderen ten goede komt. Uiteindelijk geeft ikigai zin, doel en voldoening aan je leven, terwijl het ook bijdraagt aan het welzijn van anderen.

Verder wordt er gezegd dat iedereen een ikigai heeft - hun specifieke kruising van passie, talent en potentieel om anderen van dienst te zijn. Het is alleen een kwestie van het te vinden. De reis naar ikigai kan tijd, diepe zelfreflectie en inspanning vergen, maar het is een reis die we allemaal kunnen maken.

Het concept van ikigai als een doel in het leven met zowel persoonlijke als sociale dimensies wordt weergegeven in het bekende ikigai diagram. Dit diagram bevat overlappende gebieden:

• Waar je van houdt
• Waar je goed in bent
• Wat de wereld nodig heeft
• Waarvoor kun je betaald krijgen

Het Ikigai Diagram: Een filosofisch perspectief

Aangepast van PositivePsychology.com's Toolkit, 2020

Zoals dit diagram laat zien, staat ikigai centraal en gaat het om vier belangrijke aandachtsgebieden en hoe deze elkaar kunnen overlappen in iemands leven. Als je probeert je eigen persoonlijke ikigai te bepalen met behulp van zo'n diagram, vul je elk gebied in met de juiste inhoud op basis van je eigen ervaringen, zelfkennis en begrip van de wereld.

Een deel van de inhoud die in deze sferen thuishoort, komt misschien gemakkelijk bij je op. Andere inhoud vergt misschien meer tijd en zelfreflectie. In elk geval kan het invullen van zo'n schema helpen verduidelijken waar je staat in je zoektocht naar ikigai en hoe je de nodige aanpassingen kunt maken om deze soms ongrijpbare manier van zijn te bereiken.

Je houdt ervan

Dit gebied omvat wat we doen of ervaren dat ons de meeste vreugde in het leven brengt en waardoor we ons het meest levend en voldaan voelen. Waar we in deze zin van houden is bijvoorbeeld zeilen, gedichten schrijven, bergbeklimmen, zingen in een rockband, historische romans lezen, vrije tijd doorbrengen met vrienden, enz.

Wat belangrijk is, is dat we onszelf toestaan om diep na te denken over waar we van houden, zonder ons zorgen te maken of we er goed in zijn, of de wereld het nodig heeft, of we er voor betaald krijgen.

Je bent er goed in

Dit gebied omvat alles waar je bijzonder goed in bent, zoals vaardigheden die je hebt geleerd, hobby's die je hebt uitgeoefend, talenten die je van jongs af aan hebt laten zien, enz. Waar je bijvoorbeeld goed in bent, is piano spelen, empathisch zijn, spreken in het openbaar, sporten, hersenchirurgie of portretschilderen.

Dit gebied omvat talenten of capaciteiten, of je er nu wel of niet gepassioneerd over bent, of de wereld ze nodig heeft en of je ervoor betaald kunt krijgen.

De wereld heeft het nodig

De "wereld" hier kan de mensheid als geheel zijn, een kleine gemeenschap waar je contact mee hebt of iets daartussenin. Wat de wereld nodig heeft, kan gebaseerd zijn op jouw indrukken of op behoeften die door anderen worden uitgedrukt. De behoeften van de wereld kunnen bestaan uit geschoolde verpleging, schoon water, verwarming in huis, vrijwilligers op verkiezingsdag of verbeterde politietraining.

Dit domein van ikigai is het meest expliciet verbonden met andere mensen en goed doen voor hen, buiten de eigen behoeften.

Je wordt ervoor betaald

Deze dimensie van het diagram verwijst ook naar de wereld of de maatschappij in het algemeen, in die zin dat het gaat om wat iemand anders bereid is om voor jou te betalen of "wat de markt wil dragen". Je kunt gepassioneerd zijn over het schrijven van poëzie of erg goed zijn in rotsklimmen, maar dit betekent niet noodzakelijk dat je ervoor betaald kunt krijgen.

Of je betaald kunt krijgen voor je passies of talenten hangt af van factoren zoals de toestand van de economie, of er vraag is naar je passies/talenten, enz.

Verder wordt opgemerkt dat volgens dit diagram:

Op het kruispunt van waar je van houdt en waar je goed in bent, ligt je passie.

Op het snijvlak van waar je van houdt en wat de wereld nodig heeft, ligt jouw missie.

Op het snijvlak van wat de wereld nodig heeft en waar je voor betaald kunt worden, ligt je roeping.

Op het kruispunt van waar je goed in bent en waar je voor betaald kunt worden, ligt je beroep.

Een "sweet spot" binnen dit ikigai diagram zou dus gaan over iets waar je gepassioneerd over bent, waar je ook goed in bent, dat de wereld nu nodig heeft en waarvoor iemand je wil betalen. Als ik bijvoorbeeld gepassioneerd ben over crisiscounseling, er ook goed in ben, er op dat moment behoefte aan is in mijn wereld en ik heb verschillende vacatures op dit gebied, dan zou ik kunnen zeggen dat ik mijn ikigai sweet spot heb gevonden.

Er is een gezonde discussie gaande over de vraag of het hierboven besproken diagram het beste het traditionele Japanse concept van ikigai weergeeft of een verwesterde versie ervan.

Niet alle bovenstaande dimensies zijn noodzakelijkerwijs componenten van ikigai zoals traditioneel begrepen door de Japanse aanhangers (Ikigai Tribe, 2019).

Sommige aanhangers zullen zeggen dat iemands ikigai niets te maken hoeft te hebben met iets wat de wereld nodig heeft, of waar je voor betaald kunt worden, of dat een talent is. Deze aanhangers vinden dat ikigai geen "verheven en formidabel doel is om te bereiken" (Ikigai Tribe, 2019). In plaats daarvan geloven ze dat het traditionele Japanse concept van ikigai dichter ligt bij:

"...de vreugde van kleine dingen omarmen, in het hier en nu zijn, nadenken over gelukkige herinneringen uit het verleden, en een geesteshouding hebben waarmee je een gelukkig en actief leven kunt opbouwen."

(Ikigai Tribe, 2019)

Een dergelijk concept van ikigai heeft naar verluidt weinig te maken met "professioneel succes of ondernemerschap" (Ikigai Tribe, 2019).

Deze opvatting van ikigai klinkt dicht aanleunend bij een Zen Boeddhistische mentaliteit, waarbij de nadruk ligt op actief zijn, in het moment zijn, vreugde beleven aan de kleine gebeurtenissen in het leven en het vinden van een staat van flow in iemands leven (Hatwalne, 2020).

Of het ikigai diagram hierboven nu traditioneel is of niet, het invullen ervan is aantoonbaar een nuttige taak. En of het midden van zo'n diagram nu wel of niet jouw persoonlijke "sweet spot" als levensstijl vertegenwoordigt, het zou nog steeds nuttig moeten zijn om te bepalen welke "sweet spot" je zou kunnen vinden die de basisdimensies van "Ik ben hier gepassioneerd over; het maakt me gelukkig" en "Dit zou me in staat stellen om ook goed te doen voor anderen" combineert.

3 Voorbeelden van leven volgens Ikigai

De beroemde Japanse sushikok Jiro Ono geeft een treffende illustratie van ikigai, opgevat als toewijding aan een streven dat een gevoel van voldoening of voltooiing geeft.

Chef Ono heeft zijn leven gewijd aan het innoveren en perfectioneren van technieken om sushi te maken. Hij runt een klein, exclusief sushirestaurant met 10 zitplaatsen in Tokio, Japan.

Chef Ono heeft de hoogste waardering in de Michelin-restaurantgids van drie sterren en wordt algemeen beschouwd als de meest ervaren sushichef ter wereld. In Jiro Dreams of Sushi (Gelb, Iwashina, Pellegrini, & Ono, 2012), de bekroonde documentaire over zijn leven en werk, zegt chef Ono:

"Je moet verliefd worden op je werk... je leven wijden aan het beheersen van je vaardigheid... Ik blijf proberen de top te bereiken, maar niemand weet waar de top is."

(Leeftijd van ideeën, 2020)

Dit is een goede illustratie van ikigai als een toewijding aan waar men van houdt, een streven naar meesterschap en voltooiing, en een nooit eindigende reis die ook een gevoel van voldoening geeft.

Het is interessant dat chef Ono niet alleen de bereiding van sushi in zijn restaurant beheert. Door de kleine omvang en open indeling kan hij van dichtbij observeren hoe zijn klanten proeven en reageren op een maaltijd en hij staat erom bekend dat hij de sushi aanpast op basis van dergelijke reacties.

Centraal in Chef Ono's ikigai, zou je kunnen zeggen, is het nastreven van uitmuntendheid in sushi bereiding en het delen van deze uitmuntendheid met liefhebbers van sushi en lekker eten.

Andere personen van wie gezegd kan worden dat ze een voorbeeld zijn van het vinden van ikigai zijn de wereldberoemde primatologe Jane Goodall.

Goodall heeft van jongs af aan een passie gehad voor dieren, vooral primaten. Toen ze begin 20 was, vervolgde ze haar passie voor primaten door te schrijven naar de antropoloog Louis Leakey. Leakey dacht dat de studie van hedendaagse mensapen aanwijzingen zou geven over het gedrag van zijn primaire interesse: vroege menselijke voorouders.

Met de hulp van Leakey begon Goodall aan haar levenslange studie van apen in het wild. Ze werd zeer bedreven in het nauw samenwerken met apen en het documenteren van hun intelligentie en sociale interacties. Ze werd ook een voorvechtster van dierenrechten die apen en andere dieren heeft helpen redden van schadelijke experimenten en de vernietiging van hun leefgebieden.

Op deze manier heeft Goodall haar passie nagestreefd, is ze deskundig geworden op dit gebied, heeft ze de behoefte van de wereld aan kennis over en bescherming van primaten vervuld en heeft ze met dit alles haar brood verdiend door boeken over apengedrag te publiceren en lezingen te geven.

Je zou kunnen zeggen dat centraal in haar ikigai staat dat ze zich verbindt met, leert over en opkomt voor de mensapen, en via deze verbinding op een positieve manier contact maakt met alle levende wezens.

Een ander voorbeeld van iemand die zijn ikigai, of vervullend doel in het leven, heeft gevonden, is surfer en natuurbeschermer Dave Rastovich. Rastovich is een veelgeprezen "vrije" surfer met gulle sponsoring maar zonder betrokkenheid bij wedstrijden. Hij richtte Surfers for Cetaceans op , een organisatie die zich inzet voor de bescherming van walvisachtigen (dolfijnen, bruinvissen en walvissen) en alle andere zeedieren.

Door zijn liefde voor surfen en de oceaan groeide Rastovich uit tot bewonderaar van de vele dolfijnen die met hem op de golven in Byron Bay, Australië kwamen rijden. Rastovich heeft duidelijk een bepaald soort flow ervaren tijdens het surfen. Hierdoor is hij vooral het leven van walvisachtigen gaan waarderen.

Zijn ikigai zou kunnen liggen in het nastreven van flow states bij het surfen en ervoor te zorgen dat andere levende wezens zoals walvisachtigen hun eigen flow states kunnen ervaren, in plaats van te worden opgejaagd, vastgehouden in aquaria of gevangen in visnetten.

PositivePsychology.com's Ikigai hulpmiddelen

De Positieve Psychologie Toolkit© heeft een invulbaar ikigai diagram. Met dit diagram kun je invullen waar je van houdt, waar je goed in bent, wat je denkt dat de wereld nodig heeft en waar je voor betaald kunt worden.

We hopen dat je door het invullen van het schema meer inzicht krijgt in je levensdoel en motivatie om dat na te streven.

Gezien de affiniteit tussen ikigai en flow-toestanden die hierboven is beschreven, zijn er verschillende artikelen in onze blog die je misschien nuttig vindt, waaronder Wat is flow in de psychologie? Definitie en 10+ Activiteiten om Flow op te wekken van Catherine Moore. Dit artikel bevat suggesties voor activiteiten om flow op te wekken en een bespreking van maatregelen om flow te beoordelen, waaronder de Flow State Scale (Jackson & Marsh, 1996).

We delen ook een selectie van artikelen gericht op Ikigai:

• 5 Beste Ikigai boeken voor een zinvol leven [+ samenvattingen].
• 35 Ikigai citaten die je zullen inspireren en doen nadenken
• Hoe vind je jouw Ikigai: 8 Beste Ikigai Tests
• 6 Werkbladen en sjablonen om je Ikigai te vinden

Als je op zoek bent naar meer wetenschappelijk onderbouwde manieren om anderen te helpen betekenis te ontdekken, dan bevat deze collectie 17 gevalideerde zingevingsinstrumenten voor beoefenaars. Gebruik ze om anderen te helpen een richting voor hun leven te kiezen die in overeenstemming is met wat echt belangrijk voor hen is.

Boodschap mee naar huis

Zoeken naar ikigai, iemands reden van bestaan of elke ochtend met vreugde wakker worden, is aantoonbaar wat veel mensen al doen, bewust of onbewust. Hoewel de opvattingen over ikigai kunnen variëren, zoals we hebben gezien, is men het er algemeen over eens dat het vinden van dit motiverende doel in het leven geassocieerd wordt met meer voldoening en geluk.

Er zijn basale menselijke drijfveren om onze passies na te streven, onze talenten te ontwikkelen, anderen te helpen en geld te verdienen. Tegelijkertijd is het niet altijd duidelijk waar deze drijfveren kunnen samenkomen in een pad dat leidt tot een bevredigend leven. Dit is waar reflectie en zelfstudie om de hoek komen kijken.

We hopen dat je dit artikel met plezier hebt gelezen. Vergeet niet onze vijf tools voor positieve psychologie gratis te downloaden.

Een bijgewerkt perspectief op Ikigai - september 2023

In de afgelopen jaren heeft de filosofie van Ikigai een wereldwijd publiek veroverd, van het Japanse platteland tot de westerse metropolen.

Hoewel deze filosofie weerklank vindt bij velen die op zoek zijn naar hun doel en hun roeping, is er ook kritiek geuit op het model en de bredere gevolgen ervan, waaronder de culturele diepgang en interpretatie ervan en de daaruit voortvloeiende ontvouwing van 'Ikigai steden'.

Culturele diepgang en interpretatie

In de kern is Ikigai meer dan alleen de combinatie van waar je van houdt, wat de wereld nodig heeft, waar je voor betaald kunt worden en waar je goed in bent. In de Japanse cultuur is het een allesomvattende benadering van het leven, die vreugde, een gevoel van doelgerichtheid en een gevoel van welzijn omvat.

Zoals met veel concepten die over culturen heen worden vertaald, kunnen de diepere nuances en lagen soms verloren gaan of te sterk worden vereenvoudigd. Als je je bezighoudt met Ikigai, kan het waardevol zijn om je te verdiepen in de rijke historische en culturele achtergrond, waarbij je erkent dat er meer is dan een Venn-diagram.

De evolutie van beroemde Ikigai steden

Er zijn discussies geweest over de verwestersing van bepaalde Japanse steden die vaak genoemd worden in Ikigai gesprekken, zoals Ogimi en Okinawa. Deze steden staan bekend om hun hoge concentratie honderdjarigen (mensen die 100 jaar of ouder worden).

Onderzoekers zijn gefascineerd door de lange levensduur van Okinawanen (Willcox et al., 2007). Hoewel dit vaak wordt toegeschreven aan hun doelgerichtheid, die overeenkomt met het concept "Ikigai", heeft onderzoek aangetoond dat dit het beste kan worden toegeschreven aan een combinatie van meerdere factoren, zoals voeding, gemeenschapsbanden, lichaamsbeweging en doelgerichtheid (Suzuki et al., 2001).

Desondanks wordt vaak bekritiseerd dat het toeschrijven van een lang leven aan Ikigai heeft geleid tot een toename van toerisme en daarmee tot verschuivingen in traditionele levensstijlen en mogelijk kortere levensverwachtingen.

Hoewel de wereldwijde aandacht voor Ikigai het toerisme en de wereldwijde interesse in deze regio's heeft doen toenemen, is het belangrijk om te begrijpen dat de veranderingen in deze steden vele facetten hebben. Factoren zoals wereldwijde economische verschuivingen (Dollar, 2005), technologische vooruitgang (Brynjolfsson & McAfee, 2014) en bredere maatschappelijke trends (Norris & Inglehart, 2009) spelen ook een belangrijke rol.

Bovendien is de relatie tussen toerisme en lokale culturen genuanceerd en verschilt deze per regio en context (Koens, Postma & Papp, 2018).

Een laatste opmerking

Terwijl de wereldgemeenschap doorgaat met het delen van en leren van verschillende filosofieën, is het noodzakelijk dat we ze benaderen met een open hart en een scherpe geest, op zoek naar begrip voorbij de oppervlakte en met respect voor de rijke tapijten van culturen waaruit ze voortkomen.

Hoewel er kritiek is, valt ook niet te ontkennen dat veel individuen wereldwijd troost, richting en doel hebben gevonden via het Ikigai model.

Update geleverd door de recensent - Dr. Maike Neuhaus, oprichter van The Flourishing Doc.