Hoogfunctionerende angst houdt in dat je angstige gevoelens ervaart terwijl je ogenschijnlijk succesvol en productief blijft.
Symptomen kunnen zijn: overmatig denken, perfectionisme en fysieke spanning, maar ze blijven vaak onopgemerkt door uiterlijke verschijningen.
Het omgaan met hoogfunctionerende angst kan baat hebben bij mindfulness, het stellen van realistische doelen en het zoeken naar professionele ondersteuning als dat nodig is.
Naarmate onze levens drukker en drukker worden en er steeds meer crises ontstaan op het wereldtoneel, zien we dat er steeds meer meldingen komen van geestelijke gezondheidsproblemen zoals angst (Xiong et al., 2021).
Tegelijkertijd eisen de druk van werk en leven van ons dat we ons gedragen als de spreekwoordelijke zwaan. Moeiteloos voortglijdend, terwijl we onder het oppervlak wanhopig zwaaiend en peddelend het lijken te redden en het goed doen.
Dit creëert de perfecte storm voor hoogfunctionerende angst.
Maar hoe verschilt hoogfunctionerende angst van andere soorten angst?
Laten we ons daarom eens verdiepen in het concept, de symptomen onderzoeken en praktische manieren presenteren waarop positieve psychologie kan helpen en interventies kan bieden die je kunt gebruiken met cliënten.
Voordat je verder gaat, willen we onze vijf tools voor positieve psychologie gratis downloaden. Deze wetenschappelijk onderbouwde oefeningen zullen u en uw cliënten voorzien van hulpmiddelen om beter met stress om te gaan en een gezondere balans in uw leven te vinden.
Hoogfunctionerende angst beschrijft individuen die angst ervaren, maar er toch in slagen om hoge prestatieniveaus te handhaven in hun persoonlijke en professionele leven (Pandya, 2023). Dit betekent dat, in tegenstelling tot typische angst, die slopend en uiterlijk waarneembaar kan zijn, hoogfunctionerende angst vaak onopgemerkt blijft door anderen.
Mensen met een goed functionerende angst lijken hun leven op orde te hebben. Ze halen deadlines, blinken uit op het werk en lijken zeer georganiseerd, maar onder deze ogenschijnlijk kalme buitenkant gaat een constante staat van zorgen en spanning schuil (Maenpaa, 2022).
Waarin verschilt het van andere soorten angst?
Hoogfunctionerende angst verschilt van andere typen angst in de manifestatie en impact (Castañeda et al., 2008).
Wat betekent dit? En wat moet je weten als therapeut?
Angst en hoogfunctionerende angst zijn complexe stoornissen die genuanceerde en persoonsgerichte zorg vereisen, maar hier zijn de grote lijnen met betrekking tot de verschillen tussen de twee.
Als je cliënt kampt met traditionele angststoornissen, zoals gegeneraliseerde angststoornis (GAD), paniekstoornis of sociale angststoornis, dan weet je dat dit zijn of haar functioneren aanzienlijk kan belemmeren (Wolitzky-Taylor et al., 2010). Dit kan vaak leiden tot vermijdingsgedrag, problemen met dagelijkse taken en zichtbare tekenen van distress (Wetherell et al., 2003).
Mensen met een hoog functionerende angst slagen er daarentegen in om door hun symptomen heen te prikken en een façade van competentie en succes op te houden (Maenpaa, 2022). Dit kan wel ten koste gaan van hun zelf, omdat ze vaak innerlijk worstelen met onophoudelijke zelftwijfel, perfectionisme en faalangst.
Vooruitgang in de neurowetenschappen suggereert dat er naast manifestatie en impact ook verschillen zijn in de werking van de hersenen van mensen met hoogfunctionerende angst versus mensen die andere vormen van angst ervaren (Sylvester e.a., 2012).
Deze bevindingen hebben de precieze neurale systemen aangewezen die hierbij betrokken zijn en suggereren dat hoogfunctionerende angst geassocieerd wordt met een verhoogde werking van de cingulo-operculaire en ventrale aandachtsnetwerken en een verminderde werking van de fronto-pariëtale en default mode netwerken (Sylvester et al., 2012).
De term "goed functionerend" heroverwegen
De term "goed functionerend" kan misleidend zijn. Het impliceert dat de persoon goed omgaat met zijn angst, maar in werkelijkheid worstelen ze vaak in stilte (Terlizzi & Villarroel, 2020). Deze stille worsteling heeft een aantal ernstige gevolgen (Maenpaa, 2022).
Het creëert een zeer eenzame omgeving voor de persoon die worstelt met hoogfunctionerende angst, omdat ze misschien niet de erkenning en steun krijgen die ze nodig hebben.
Het kan mensen ontmoedigen om hulp te zoeken omdat hun prestaties hun angst maskeren.
Het is belangrijk om te erkennen dat het feit dat je cliënt op een hoog niveau functioneert, niet betekent dat hij of zij mentaal gezond is. Hoogfunctionerende angst kan ernstige gevolgen hebben en mensen die hiermee te maken hebben, hebben zorg, ondersteuning en mogelijk therapeutische interventie nodig.
Hoogfunctionerende angst herkennen: 12 tekenen en symptomen
Om een hoogfunctionerende angst te herkennen, moet je verder kijken dan de oppervlakte. Als je cliënt een hoogfunctionerende angst heeft, kan hij of zij wel of niet de gebruikelijke tekenen en symptomen van angst vertonen, zoals (Terlizzi & Villarroel, 2020):
Overmatig piekeren dat moeilijk onder controle te houden is
Rusteloosheid
Snel vermoeid zijn
Moeite met concentreren
Prikkelbaarheid
Spierspanning
Slaapstoornissen
Naast deze tekenen en symptomen kan je hoogfunctionerende angstcliënt ook last hebben van enkele of alle van de volgende zaken (Maenpaa, 2022):
Perfectionisme gedreven door angst om te falen en/of fouten te maken, wat kan leiden tot overprestaties maar ook tot aanzienlijke stress
Lichamelijke symptomen zoals hoofdpijn, maagklachten of slapeloosheid, die kunnen worden afgedaan als stressgerelateerd in plaats van angst veroorzaakt
Moeite om nee te zeggen en te veel verantwoordelijkheden op zich te nemen uit angst om anderen teleur te stellen
Download 5 gratis tools voor positieve psychologie
Begin vandaag nog met bloeien met 5 gratis tools die gebaseerd zijn op de wetenschap van positieve psychologie.
Hulpmiddelen downloaden
Hoe het van invloed is op geestelijke gezondheid en welzijn
Zoals we kunnen zien in de bovenstaande lijst met tekenen en symptomen, kan hoogfunctionerende angst ingrijpende gevolgen hebben voor de geestelijke gezondheid en het algehele welzijn (Hubbard, 2023).
Verhoogde angst wordt ook sterk geassocieerd met een verhoogde kans op bijkomende medische aandoeningen zoals astma, hartaandoeningen, rugproblemen, zweren, migraine en problemen met het gezichtsvermogen (Niles et al., 2015).
De constante interne strijd die hoogfunctionerende cliënten ervaren omdat ze zo hard werken om "alles bij elkaar te houden" kan ook leiden tot chronische stress (Weger & Sandi, 2018). Dit heeft een negatieve invloed op zowel de geestelijke als lichamelijke gezondheid (Renna et al., 2018).
Uw cliënten met een type A persoonlijkheid kunnen een burn-out, slaapstoornissen, depressie en lichamelijke kwalen ervaren als gevolg van langdurige stress (Mcgonagle & Kessler, 1990). Daarnaast kan het niet aflatende streven naar perfectie en de angst om te falen het gevoel van eigenwaarde aantasten en leiden tot gevoelens van ontoereikendheid en ontevredenheid (Schiller et al., 2016).
Leer meer over hoe het is om te leven met een hoogfunctionerende angst van komiek en performer Jordan Raskopoulos in deze TEDx talk.
Leven met hoogfunctionerende angst - Jordan Raskopoulos
Sterke en zwakke punten van hoogfunctionerende angst
Vanwege de complexiteit vertoont hoogfunctionerende angst een verscheidenheid aan sterke en zwakke punten.
Sterke punten
Het lijkt misschien contra-intuïtief om zelfs maar te denken dat er positieve effecten of sterke punten verbonden zijn aan geestelijke gezondheidsproblemen zoals hoogfunctionerende angst, maar er kunnen wel degelijk sterke punten verbonden zijn aan deze ervaring. Laten we het eens van dichterbij bekijken.
Zoals we hierboven hebben opgemerkt, presenteren mensen met een hoogfunctionerende angst vaak een zeer georganiseerde en goed aangepaste persoonlijkheid. Het is aannemelijk dat ze hiertoe in staat zijn omdat ze interne sterktes en vaardigheden om met angst om te gaan hebben ontwikkeld, hetzij op eigen kracht of met de hulp van een therapeut (Abdelaziz, 2020).
Typische sterke punten waarvan is vastgesteld dat ze zich ontwikkelen als gevolg van hoogfunctionerende angst zijn onder andere (Abdelaziz, 2020):
Zelfbewustzijn
Zelfcompassie
Veerkracht
Acceptatie
Positief vooruitzicht
Doelgericht zijn
Creativiteit
Caring
Spiritualiteit
Hoogfunctionerende angstcliënten kunnen deze sterke punten ontwikkelen door zelfmanagementstrategieën zoals:
Een routine creëren
Het opstellen van een gestructureerd dagschema geeft een gevoel van voorspelbaarheid en controle, wat angst kan verminderen.
Afleiding zoeken
Het ondernemen van activiteiten die de aandacht afleiden van angstige gedachten kan verlichting brengen en ontspanning bevorderen.
Therapie/professionele hulp zoeken
Professionele ondersteuning kan effectieve strategieën en interventies bieden die zijn afgestemd op individuele behoeften en die copingmechanismen verbeteren.
Ademhalingsoefeningen en lichaamsbeweging
Deze oefeningen zijn bedoeld om lichamelijke symptomen van angst te verminderen, ontspanning te bevorderen en de algehele geestelijke gezondheid te verbeteren.
Hoewel er bewijs is dat cliënten met een hoogfunctionerende angst deze sterke punten en strategieën als een natuurlijk en aangeboren proces kunnen ontwikkelen, weten wij als therapeuten dat therapeutische ondersteuning dit waarschijnlijker en mogelijk succesvoller maakt (Abdelaziz, 2020).
Door middel van gerichte coaching op basis van sterke punten kun je je cliënten helpen hun sterke punten te identificeren en uit te bouwen, zodat ze ondanks hun uitdagingen een evenwichtig en productief leven kunnen leiden.
Zwakke punten
De zwakke punten die geassocieerd worden met hoogfunctionerende angst weerspiegelen in veel opzichten die van GAD (Hubbard, 2023). Daarnaast kunnen cliënten met een hoogfunctionerende angst ook last hebben van (Pandya, 2023):
Burnout
De constante druk om te presteren kan leiden tot uitputting en burn-out.
Verstoorde relaties
People-pleasing en angst voor conflicten kunnen persoonlijke en professionele relaties onder druk zetten.
Interne strijd
De uiterlijke schijn van bekwaamheid verbergt vaak aanzienlijke interne onrust en ontevredenheid.
Hoogfunctionerende angst en andere aandoeningen
Hoogfunctionerende angst gaat vaak samen met andere aandoeningen, zoals autisme en depressie (Niles e.a., 2015).
Hoogfunctionerende angst en autisme
Hoogfunctionerende angst en autisme kunnen elkaar soms overlappen, vooral bij mensen met hoogfunctionerend autisme (voorheen aangeduid als het syndroom van Asperger; Hollocks et al., 2018).
Beide aandoeningen kunnen gepaard gaan met sociale problemen, een behoefte aan routine en een verhoogde gevoeligheid voor zintuiglijke prikkels (Steensel e.a., 2011). Het is belangrijk om onderscheid te maken tussen de twee om te zorgen voor de juiste ondersteuning en interventie voor je cliënten.
Hoogfunctionerende angst en depressie
Hoogfunctionerende angst gaat vaak samen met depressie (Lamers e.a., 2011). De niet aflatende druk en zelfkritiek kunnen leiden tot gevoelens van hopeloosheid en verdriet (Dryman & Heimberg, 2018).
Mensen kunnen aan de buitenkant succesvol lijken, maar zich van binnen leeg en onvervuld voelen. Het herkennen van het samen voorkomen van deze aandoeningen is cruciaal voor een effectieve behandeling.
9 Manieren waarop positieve psychologie uw cliënten kan helpen
Positieve psychologie richt zich op het verbeteren van welzijn en geluk in plaats van alleen op het behandelen van psychische aandoeningen (Duckworth et al., 2005). Hier zijn enkele manieren waarop het kan helpen bij het omgaan met hoogfunctionerende angst (Jeng e.a., 2022).
1. Positieve emoties opbouwen
Positieve psychologie helpt cliënten om positieve emoties zoals vreugde, dankbaarheid en hoop te cultiveren (Franco, 2020). Het ervaren van deze emoties kan de negatieve emoties die gepaard gaan met angst compenseren, waardoor de algehele stress afneemt en de emotionele veerkracht toeneemt.
2. Veerkracht versterken
Positieve psychologie stimuleert de ontwikkeling van veerkracht, wat het vermogen is om terug te komen van tegenslagen (Franco, 2020). Door een groeimindset aan te moedigen en je te richten op sterke punten, kun je je cliënten beter uitrusten om met zichzelf om te gaan in angstige situaties.
3. Verbeteren van zelfeffectiviteit
Geloven in ons vermogen om uitdagingen aan te gaan en te overwinnen is een belangrijk aspect van positieve psychologie (Youssef & Luthans, 2007). Verhoogde zelfeffectiviteit kan gevoelens van hulpeloosheid verminderen en het vermogen om met angst om te gaan verbeteren.
4. Betekenis en doel bevorderen
Het vinden van zin en doel in het leven kan cliënten een gevoel van richting en motivatie geven, wat kan helpen bij het verminderen van angst (Pfund et al., 2023). Als je cliënten het gevoel hebben dat hun acties in lijn zijn met hun waarden en doelen, zullen ze minder snel overweldigd worden door angst.
5. Positieve relaties aanmoedigen
Positieve psychologie benadrukt het belang van het koesteren van ondersteunende relaties (Franco, 2020). Je cliënten helpen om een sterk sociaal ondersteuningsnetwerk te ontwikkelen kan emotionele troost bieden, gevoelens van isolatie verminderen en praktische hulp bieden bij het omgaan met angst.
6. Optimisme cultiveren
Optimisme, of de neiging om positieve resultaten te verwachten, kan angst verminderen door een hoopvol vooruitzicht te bevorderen (Franco, 2020). Je cliënten aanmoedigen om een optimistische kijk te ontwikkelen kan ervoor zorgen dat ze uitdagingen benaderen met een probleemoplossende instelling in plaats van zich erdoor verslagen te voelen.
7. Dankbaarheid stimuleren
Het beoefenen van dankbaarheid kan de aandacht verleggen van angstige gedachten naar het waarderen van positieve aspecten van het leven. Deze verschuiving in focus kan de algehele stemming verbeteren en de intensiteit van angst verminderen (Cregg & Cheavens, 2020).
8. Mindfulness ontwikkelen
Hoewel mindfulness op zichzelf een interventie is, bestaat het onderliggende mechanisme uit het aanwezig blijven en volledig opgaan in het huidige moment. Dit bewustzijn helpt overdenken en piekeren over de toekomst, veelvoorkomende oorzaken van angst, te verminderen (Hoge et al., 2013).
9. Persoonlijke groei aanmoedigen
Positieve psychologie moedigt voortdurende persoonlijke groei en zelfverbetering aan (Franco, 2020). Door te streven naar verbetering en persoonlijke prestaties te erkennen, kunnen individuen hun zelfvertrouwen vergroten en angst gerelateerd aan zelftwijfel verminderen.
Door gebruik te maken van deze positieve psychologiemechanismen kun je cliënten een kader bieden om een positiever, veerkrachtiger en bevredigender leven op te bouwen, wat op natuurlijke wijze angst kan verlichten en hun algehele geestelijke gezondheid kan verbeteren.
6 hulpmiddelen en oefeningen voor het omgaan met hoogfunctionerende angst
Omgaan met hoogfunctionerende angst vereist een proactieve aanpak die praktische hulpmiddelen en oefeningen combineert tot zelfmanagementstrategieën. Deze strategieën kunnen helpen symptomen te verlichten, het gevoel van eigen verantwoordelijkheid te vergroten en het algehele mentale welzijn te bevorderen.
Hier zijn zes effectieve hulpmiddelen en oefeningen om te overwegen.
1. Mindfulness & meditatie
Het beoefenen van mindfulness helpt mensen aanwezig te blijven en vermindert overmatig denken, een veelvoorkomende eigenschap bij hoogfunctionerende angst (Hoge et al., 2013).
Regelmatig mediteren kan ontspanning bevorderen en stressniveaus verlagen. Je kunt ons Mindfulness Angst Plan maken gebruiken om je cliënten te helpen een mindfulness beoefening te creëren die hun angstsymptomen proactief aanpakt.
2. Ontspanningstechnieken
Technieken zoals diepe ademhaling, progressieve spierontspanning en geleide beelden helpen bij het beheersen van lichamelijke symptomen van angst en zorgen voor onmiddellijke verlichting en een gevoel van kalmte. Vierkant- of doosademhaling zou helpen om angst te verlichten (Chen et al., 2017). In de onderstaande video kun je zien hoe je het toepast.
Effectief tijdmanagement kan de stress van het jongleren met meerdere verantwoordelijkheden verminderen. Het stellen van prioriteiten en realistische deadlines voorkomt overweldiging en burn-out.
4. Oefening
Regelmatige lichaamsbeweging is een krachtig middel om angst te verminderen (Jayakody et al., 2013). Lichaamsbeweging maakt endorfine vrij, wat de stemming verbetert en stress vermindert.
Activiteiten zoals wandelen, yoga en qigong kunnen bijzonder heilzaam zijn (Chow et al., 2012; Smith et al., 2007). De trauma-geïnformeerde yogalessen van Arielle Schwartz zijn gericht op het verlichten van stress en angst. Het Holden QiGong YouTube kanaal heeft verschillende op angst gerichte qigonglessen die je kunt proberen.
7-Minuten zittende Qi Gong routine om angst op natuurlijke wijze te verlichten
5. Dagboek
Schrijven over gedachten en gevoelens biedt een uitlaatklep voor stress en helpt bij het identificeren van triggers en patronen (Sohal et al., 2022).
Journaling kan inzichten bieden in het effectiever omgaan met angst. Probeer onze Gratitude Journal Tool, die je cliënten stimuleert om ervaringen en mensen te identificeren om dankbaar voor te zijn, evenals de lessen die ze uit hun ervaringen hebben geleerd.
6. Slaaphygiëne
Het aanleren van goede slaapgewoonten is cruciaal voor het algehele welzijn (Prasad & Pandey, 2012). Kwaliteitsslaap vermindert angstsymptomen en verbetert de cognitieve functie.
Onze Sleep Hygiene Checklist and Actions Tool helpt cliënten bij het identificeren van acties die ze kunnen ondernemen om een betere slaapkwaliteit te krijgen.
Het implementeren van deze hulpmiddelen en oefeningen kan de symptomen van hoogfunctionerende angst aanzienlijk verlichten, wat leidt tot een evenwichtiger en bevredigender leven.
17 Oefeningen om stress en burn-out te verminderen
10+ Best Anxiety Tools for Helping Your Clients Cope - Met meer dan 10 nuttige angsthulpmiddelen om cliënten te helpen met angstproblemen om te gaan en deze te overwinnen, biedt dit artikel belangrijke informatie voor behandelaars die zorgen voor cliënten met angst.
Angsttherapie: Soorten, Technieken en Werkbladen - Door licht te werpen op angststoornissen en de behandeling ervan, wil dit artikel nuttige suggesties, hulpmiddelen en vooral hoop bieden aan mensen die negatief beïnvloed worden door deze aandoeningen.
Mindfulnesstherapie bij angst: 15 oefeningen - Dit artikel onderzoekt hoe mindfulnesstherapie mensen met angst kan helpen door technieken en oefeningen te introduceren voor gebruik binnen en buiten therapiesessies.
De cursus helpt je om vaardigheden uit de positieve psychologie te identificeren en te implementeren, emotionele intelligentie op te bouwen, sterke punten te maximaliseren, levensdomeinen in balans te brengen, positieve relaties te ontwikkelen, betekenis en waarde te vinden en nog veel meer.
Geleverd bij je thuis in een prachtige box, biedt het ook de mogelijkheid voor 40 ICF continuing coach education punten.
Als je op zoek bent naar meer wetenschappelijk onderbouwde manieren om anderen te helpen omgaan met stress zonder uren te besteden aan onderzoek en het voorbereiden van sessies, bekijk dan deze verzameling van 17 gevalideerde stressmanagementtools voor behandelaars. Gebruik ze om anderen te helpen tekenen van burn-out te herkennen en meer balans in hun leven te creëren.
Boodschap mee naar huis
Hoogfunctionerende angst is een complexe en vaak verkeerd begrepen aandoening. Hoewel mensen succesvol en in controle lijken, kunnen ze intern worstelen met aanzienlijke angst en stress.
Het herkennen van de tekenen en symptomen van hoogfunctionerende angst is cruciaal voor het bieden van de juiste ondersteuning en interventie. Door gebruik te maken van technieken uit de positieve psychologie en praktische hulpmiddelen kunnen mensen hun angst effectiever beheersen en hun algehele welzijn verbeteren.
Onthoud dat het essentieel is om verder te kijken dan de oppervlakte en te begrijpen dat goed functioneren niet betekent dat je vrij bent van angst. Hulp zoeken en effectieve strategieën implementeren kan leiden tot een gezonder en evenwichtiger leven.
Wat zijn veelvoorkomende tekenen van hoogfunctionerende angst?
Veel voorkomende symptomen zijn voortdurend piekeren, perfectionisme, overmatig denken, moeite met ontspannen, lichamelijke symptomen zoals spierspanning, mensen pleasen, overwerken en prikkelbaarheid.
Wat zijn effectieve copingstrategieën voor hoogfunctionerende angst?
Effectieve copingstrategieën zijn onder andere mindfulness en meditatie beoefenen, realistische verwachtingen stellen, grenzen stellen, lichaamsbeweging nemen, zelfcompassie beoefenen, dagboeken bijhouden, rust als prioriteit stellen en steun zoeken.
Wanneer moet iemand professionele hulp zoeken voor hoogfunctionerende angst?
Als angstsymptomen overweldigend zijn, aanhouden of het dagelijks leven belemmeren, is het belangrijk om professionele hulp te zoeken. Een professional in de geestelijke gezondheidszorg kan de juiste begeleiding en ondersteuning bieden, afgestemd op de individuele behoeften.
Referenties
Abdelaziz, L. (2020). De krachten die jongvolwassenen gebruiken om in het dagelijks leven met hun angst om te gaan [Bachelorscriptie, Universiteit Twente]. https://purl.utwente.nl/essays/82295
Behar, E., DiMarco, I. D., Hekler, E. B., Mohlman, J., & Staples, A. M. (2009). Huidige theoretische modellen van gegeneraliseerde angststoornis (GAD): Conceptueel overzicht en implicaties voor de behandeling. Journal of Anxiety Disorders, 23(8), 1011-1023. https://doi.org/10.1016/j.janxdis.2009.07.006
Castañeda, A., Tuulio-Henriksson, A., Marttunen, M., Suvisaari, J., & Lönnqvist, J. (2008). A review on cognitive impairments in depressive and anxiety disorders with a focus on young adults. Journal of Affective Disorders, 106(1-2), 1-27. https://doi.org/10.1016/j.jad.2007.06.006
Chen, Y., Huang, X., Chien, C., & Cheng, J. (2017). De effectiviteit van diafragmatische ademhalingstraining voor het verminderen van angst. Perspectives in Psychiatric Care, 53, 329-336. https://doi.org/10.1111/ppc.12184
Chow, Y., Dorcas, A., & Siu, A. (2012). De effecten van qigong op het verminderen van stress en angst en het verbeteren van het welzijn van lichaam en geest. Mindfulness, 3, 51-59. https://doi.org/10.1007/s12671-011-0080-3
Cregg, D., & Cheavens, J. (2020). Dankbaarheidsinterventies: Effectieve zelfhulp? Een meta-analyse van de impact op symptomen van depressie en angst. Journal of Happiness Studies, 22, 413-445. https://doi.org/10.1007/s10902-020-00236-6
Dryman, M., & Heimberg, R. (2018). Emotieregulatie bij sociale angst en depressie: Een systematische review van expressieve onderdrukking en cognitieve herwaardering. Clinical Psychology Review, 65, 17-42. https://doi.org/10.1016/j.cpr.2018.07.004
Franco, E. (2020). De rol van positieve psychologie in het bevorderen van groei. The Interdisciplinary Journal of Advances in Research in Education, 2(2).
Hoge, E., Bui, E., Marques, L., Metcalf, C., Morris, L., Robinaugh, D., Worthington, J., Pollack, M., & Simon, N. (2013). Gerandomiseerde gecontroleerde trial van mindfulness meditatie voor gegeneraliseerde angststoornis: Effecten op angst en stress reactiviteit. The Journal of Clinical Psychiatry, 74(8), 786-789. https://doi.org/10.4088%2FJCP.12m08083
Hollocks, M., Lerh, J., Magiati, I., Meiser-Stedman, R., & Brugha, T. (2018). Angst en depressie bij volwassenen met een autismespectrumstoornis: een systematische review en meta-analyse. Psychological Medicine, 49, 559-572. https://doi.org/10.1017/S0033291718002283
Jayakody, K., Gunadasa, S., & Hosker, C. (2013). Bewegen bij angststoornissen: Systematisch overzicht. British Journal of Sports Medicine, 48, 187-196. http://bjsm.bmj.com/content/48/3/187#BIBL
Jeng, V., Pham, T., Baronia, R., Kahathuduwa, C., Amor, W., & Ibrahim, Y. (2022). Effectiviteit van positieve psychologische interventies bij angstbehandeling. The Southwest Respiratory and Critical Care Chronicles, 10(43), 11-17. https://doi.org/10.12746/swrccc.v10i43.951
Lamers, F., Oppen, P., Comijs, H., Smit, J., Spinhoven, P., Balkom, A., Nolen, W., Zitman, F., Beekman, A., & Penninx, B. (2011). Comorbiditeitspatronen van angst- en depressieve stoornissen in een grote cohortstudie: The Netherlands Study of Depression and Anxiety (NESDA). Tijdschrift voor Klinische Psychiatrie, 72(3), 341-348. https://www.psychiatrist.com/jcp/comorbidity-patterns-anxiety-depressive-disorders/
Mcgonagle, K., & Kessler, R. (1990). Chronische stress, acute stress en depressieve symptomen. American Journal of Community Psychology, 18, 681-706. https://doi.org/10.1007/BF00931237
Niles, A., Dour, H., Stanton, A., Roy-Byrne, P., Stein, M., Sullivan, G., Sherbourne, C., Rose, R., & Craske, M. (2015). Angst- en depressieve symptomen en medische ziekte bij volwassenen met angststoornissen. Tijdschrift voor Psychosomatisch Onderzoek, 78(2), 109-115. https://doi.org/10.1016/j.jpsychores.2014.11.018
Pandya, S. P. (2023). Professionele immigranten en hoogfunctionerende angst: Evaluatie van enkele interventies. Human Resource Development International, 26(5), 521-547. https://doi.org/10.1080/13678868.2023.2170200
Pfund, G., Strecher, V., Kross, E., & Hill, P. (2023). Sense of purpose and strategies for coping with anxiety across adulthood. GeroPsych:The Journal of Gerontopsychology and Geriatric Psychiatry, 37(2), 71-79. https://dx.doi.org/10.1024/1662-9647/a000324
Prasad, R., & Pandey, A. (2012). Slaaphygiëne en goede slaapgewoonten: Een overzicht. The Indian Journal of Sleep Medicine, 7, 134-138. http://dx.doi.org/10.5958/j.0974-0155.7.4.020
Renna, M., O'Toole, M., Spaeth, P., Lekander, M., & Mennin, D. (2018). De associatie tussen angst, traumatische stress en obsessieve-compulsieve stoornissen en chronische ontsteking: Een systematische review en meta-analyse. Depression and Anxiety, 35, 1081-1094. https://doi.org/10.1002/da.22790
Schiller, M., Hammen, C., & Shahar, G. (2016). Verbanden tussen het zelf, stress en psychologische distress tijdens opkomende volwassenheid: Vergelijking van drie theoretische modellen. Self and Identity, 15, 302-326. https://doi.org/10.1080/15298868.2015.1131736
Smith, C., Hancock, H., Blake-Mortimer, J., & Eckert, K. (2007). Een gerandomiseerd vergelijkend onderzoek naar yoga en ontspanning om stress en angst te verminderen. Complementaire therapieën in de geneeskunde, 15(2), 77-83. https://doi.org/10.1016/j.ctim.2006.05.001
Sohal, M., Singh, P., Dhillon, B., & Gill, H. (2022). Effectiviteit van journaling bij de behandeling van psychische aandoeningen: Een systematische review en meta-analyse. Family Medicine and Community Health, 10(1). https://doi.org/10.1136%2Ffmch-2021-001154
Steensel, F., Bögels, S., & Perrin, S. (2011). Angststoornissen bij kinderen en adolescenten met autistische spectrumstoornissen: Een meta-analyse. Clinical Child and Family Psychology Review, 14, 302-317. https://doi.org/10.1007/s10567-011-0097-0
Sylvester, C., Corbetta, M., Raichle, M., Rodebaugh, T., Schlaggar, B., Sheline, Y., Zorumski, C., & Lenze, E. (2012). Functionele netwerk disfunctie in angst en angststoornissen. Trends in Neurowetenschappen, 35, 527-535. https://doi.org/10.1016%2Fj.tins.2012.04.012
Weger, M., & Sandi, C. (2018). Hoge angsttrek: Een kwetsbaar fenotype voor stress-geïnduceerde depressie. Neuroscience & Biobehavioral Reviews, 87, 27-37. https://doi.org/10.1016/j.neubiorev.2018.01.012
Wetherell, J., Roux, H., & Gatz, M. (2003). DSM-IV criteria voor gegeneraliseerde angststoornis bij oudere volwassenen: Distinguishing the worried from the well. Psychology and Aging, 18 3, 622-627. https://psycnet.apa.org/buy/2003-07824-027
Wolitzky-Taylor, K., Castriotta, N., Lenze, E., Stanley, M., & Craske, M. (2010). Angststoornissen bij oudere volwassenen: een uitgebreid overzicht. Depressie en angst, 27(2), 190-211. https://doi.org/10.1002/da.20653
Xiong, P., Liu, M., Liu, B., & Hall, B. (2021). Trends in de incidentie en DALY's van angststoornissen op mondiaal, regionaal en nationaal niveau: Schattingen van de Global Burden of Disease Study 2019. Journal of Affective Disorders, 297, 83-93.https://doi.org/10.1016/j.jad.2021.10.022
Youssef, C., & Luthans, F. (2007). Positief organisatorisch gedrag op de werkplek. Tijdschrift voor Management, 33, 774-800. https://doi.org/10.1177/0149206307305562
Over de auteur
Susan McGarvie, Ph.D. is een therapeut, mindfulness beoefenaar en opleider wiens werk zich richt op het welzijn van de beoefenaar en duurzame professionele praktijk. Ze is gespecialiseerd in mindfulness training en cursusontwikkeling die emotionele regulatie, veerkracht en compassievolle zorg ondersteunen. Vanuit Zuid-Afrika werkt ze internationaal met cliënten en beroepsbeoefenaars door middel van therapie, schrijven, workshops en beroepsbeoefenaars ontwikkelingsprogramma's.
Naarmate onze levens drukker en drukker worden en er steeds meer crises ontstaan op het wereldtoneel, zien we dat er steeds meer meldingen komen van geestelijke gezondheidsproblemen zoals angst (Xiong et al., 2021).
Om een hoogfunctionerende angst te herkennen, moet je verder kijken dan de oppervlakte. Als je cliënt een hoogfunctionerende angst heeft, kan hij of zij wel of niet de gebruikelijke tekenen en symptomen van angst vertonen, zoals (Terlizzi & Villarroel, 2020):
Omgaan met hoogfunctionerende angst vereist een proactieve aanpak die praktische hulpmiddelen en oefeningen combineert tot zelfmanagementstrategieën. Deze strategieën kunnen helpen symptomen te verlichten, het gevoel van eigen verantwoordelijkheid te vergroten en het algehele mentale welzijn te bevorderen.
