Het zelfvertrouwen van je cliënt verbeteren in therapie: 7 tips

Wanneer kinderen voor het eerst de verwachtingen van hun ouders onder de knie krijgen, is dat voor hen een bron van trots en eigenwaarde.

Naarmate kinderen ouder worden, verschuift de oorsprong van eigenwaarde naar sociale vergelijking en interne normen (Larsen, Buss, Wismeijer, & Song, 2017).

Eigenwaarde is ons gevoel van waarde. Het is een zelfevaluatie van wie we zijn en is vaak eerlijk noch objectief. Een negatieve relatie met onszelf kan op zijn beurt schade toebrengen aan onze relaties, carrières en algehele tevredenheid met ons leven (Orth, 2017).

In dit artikel worden elementen van therapie onderzocht die cliënten met een laag zelfbeeld kunnen helpen hun zelfacceptatie te vergroten en vooruitgang te boeken op hun weg naar eigenwaarde.

Voordat je verder gaat, dachten we dat je onze vijf tools voor positieve psychologie gratis zou willen downloaden. Deze gedetailleerde, wetenschappelijk onderbouwde oefeningen helpen je niet alleen om meer compassie en vriendelijkheid te tonen voor jezelf, maar geven je ook de tools om je cliënten, studenten of werknemers te helpen meer compassie te tonen voor zichzelf.

Eigenwaarde & zelfacceptatie uitgelegd

Eigenwaarde is van vitaal belang omdat het zorgt voor psychologische overleving. Een verhoogd zelfbewustzijn, gedefinieerd als "het vermogen om een identiteit te vormen en er vervolgens een waarde aan te hechten", is wat ons onderscheidt van andere dieren (McKay & Fanning, 2016, p. 1).

En toch kunnen eigenwaarde en onze mate van eigenwaarde veel pijn veroorzaken. Als we elementen van wie we zijn afwijzen, kunnen de psychologische structuren die nodig zijn om ons te onderhouden beschadigd raken.

Wat bedoelen we met eigenwaarde en zelfacceptatie?

Eigenwaarde wordt meestal gezien als iemands zelfevaluatie van hun waarde als persoon (Orth, 2017). Het is daarom een subjectieve constructie. Het "weerspiegelt niet noodzakelijk iemands objectieve kenmerken en competenties" of zelfs hoe anderen hen zien en evalueren (Orth & Robins, 2019, p. 329).

Eigenwaarde verwijst naar onze gevoelens van zelfacceptatie en zelfrespect, in tegenstelling tot narcisme, dat gevoelens van superioriteit en aanspraak suggereert en wijst op een gebrek aan empathie (Orth & Robins, 2019).

Per slot van rekening is "het gevoel erbij te horen of het gevoel te hebben geaccepteerd te worden, aardig gevonden te worden en opgenomen te worden door anderen een fundamentele menselijke behoefte" en is dit gekoppeld aan zowel onze waargenomen als daadwerkelijke saamhorigheid (Cameron & Granger, 2017, p. 1).

Zelfacceptatie heeft, net als zelfcompassie, te maken met een zorgzame en ondersteunende relatie met onszelf. En net als bij zelfcompassie hebben we baat bij het leren van zelfvriendelijkheid, medemenselijkheid en mindfulness (Neff & Knox, 2017).

Zelfacceptatie is nauw verbonden met de relatie van een individu met zichzelf en zijn tekortkomingen en zwakheden. Het is vooral een gevoel van toelaten wie we zijn en onze eigenwaarde accepteren (Neff & Knox, 2017).

Veranderingen tussen en binnen individuen

Zelfacceptatie staat, net als eigenwaarde, niet vast; het verandert in de loop van de tijd. Onderzoek naar eigenwaarde is het erover eens dat het gevoel van eigenwaarde een leven lang verandert (Orth, 2017):

• Neemt voortdurend toe van adolescentie tot middelbare volwassenheid
• Pieken tussen 50 en 60 jaar
• Afname op oudere leeftijd

Ondanks het feit dat individuen gedurende hun hele leven veranderen, blijven de verschillen in gevoel van eigenwaarde tussen individuen relatief stabiel gedurende ons leven. Deze verschillen, hoe stabiel ze ook zijn over een heel leven, vertonen aanzienlijke variatie tussen individuen (Orth, 2017).

Verschillende factoren beïnvloeden het gevoel van eigenwaarde in verschillende mate, waaronder (Orth, 2017):

• Geslacht
• Sociaal-economische status (aangegeven door inkomen en opleiding)
• Etniciteit
• Persoonlijkheidskenmerken (waaronder extraversie, emotionele stabiliteit en consciëntieusheid)
• Stressvolle levenservaringen (zoals ziekte, ernstige ongevallen en werkloosheid)
• Relaties

Sommige mensen ervaren meer schommelingen in hun mate van eigenwaarde dan anderen. Invloeden zijn onder andere de afhankelijkheid van mensen van externe feedback en zelfs de mate van culturele focus op eigenwaarde (Orth, 2017).

Situationele en karakteristieke eigenwaarde

Er zijn twee soorten problemen met eigenwaarde waarmee cliënten die zelfwaarderingstherapie volgen geconfronteerd worden: situationele en karakterologische (of karaktertrek) problemen. Situationele problemen zijn afhankelijk van de omstandigheden; de cliënt kan een laag gevoel van eigenwaarde ervaren als ouder, seksuele partner of op de werkplek. Lage karakterologische eigenwaarde is algemener en heeft vaak zijn wortels in vroege ervaringen, waaronder misbruik, verwaarlozing of verlating (McKay & Fanning, 2016).

Waarom is het belangrijk?

Eigenwaarde kan een heel reëel effect hebben op ons leven. Ons gevoel van waarde beïnvloedt onze ervaring van carrières, relaties, onderwijs, crimineel gedrag en welzijn (Orth, 2017).

In ons persoonlijke leven hebben onderzoekers naar eigenwaarde ontdekt dat het niveau van eigenwaarde de tevredenheid in relaties en de kwaliteit van leven kan voorspellen. Op het werk kan het onze mate van werktevredenheid, prestaties en loopbaansucces aangeven (Orth, 2017).

Hoe cliënten met een laag zelfbeeld te helpen

"Jezelf veroordelen en afwijzen veroorzaakt enorme pijn" (McKay & Fanning, 2016, p. 1).

Een laag gevoel van eigenwaarde kan ertoe leiden dat we alles vermijden wat onze kans op lijden of ongemak door zelfafwijzing zou kunnen vergroten, waaronder het nemen van weinig risico's op sociaal gebied, relaties of onze carrière. Als de barrières hoger worden, grijpen we naar schuld en woede en vertrouwen we op opscheppen, perfectionisme en excuses (McKay & Fanning, 2016).

De cliënt kan stoppen met zelfoordelen en zijn eigenwaarde vergroten door zichzelf anders te zien. Cognitieve herstructureringstechnieken zijn praktisch en zeer effectief, vooral bij een laag gevoel van eigenwaarde, of dat nu situationeel of statisch is (McKay & Fanning, 2016).

We kunnen cognitieve vervormingen confronteren, sterke in plaats van zwakke punten benadrukken en specifieke vaardigheden ontwikkelen om met kritiek en fouten om te gaan. Het veranderen van onaangepaste denkpatronen in de situaties waarin ze zich voordoen, kan het zelfvertrouwen en de eigenwaarde vergroten (McKay & Fanning, 2016).

Karakteristiek laag zelfbeeld is complexer en komt voort uit een slecht gevoel over onszelf. Het veranderen van gedachten alleen is waarschijnlijk niet voldoende om onze onderliggende identiteitsverklaring te veranderen. In plaats daarvan is het nodig om de innerlijke criticus tot rust te brengen voordat we "de negatieve identiteit die aanleiding geeft tot negatieve gedachten" aanpakken (McKay & Fanning, 2016, p. 2).

Voortdurende therapie, waaronder visualisatie- en defusietechnieken, kunnen de groei van het gevoel van eigenwaarde ondersteunen en zelfcompassie en de toewijding om niet te oordelen helpen versterken.

3 manieren om je zelfvertrouwen in therapie te verbeteren

Therapie is een krachtige aanpak om iemands gevoel van eigenwaarde te vergroten. Cliënten die het therapeutische proces ondergaan, beginnen zichzelf meestal te zien als "meer oké, meer verdienend, meer in staat" (McKay & Fanning, 2016, p. 2).

Verschillende activiteiten kunnen therapeuten helpen zich te concentreren op de factoren die ons gevoel van eigenwaarde beïnvloeden, waaronder de volgende:

Je 'moeten' herkennen

Of we het nu leuk vinden of niet, we hebben allemaal veel 'moeten' - letterlijk, dingen die we moeten doen - van onze ouders meegekregen. En hoe meer onze ouders onze eigen oordelen, voorkeuren, smaken en problemen in de war sturen, hoe groter de kans dat we een kwetsbaar gevoel van eigenwaarde hebben (McKay & Fanning, 2016).

Zulke verwachtingen kunnen ons gevangen houden in overtuigingen dat we slecht zijn als we de regels niet volgen. Verslaafd raken aan dergelijke meningen kan ons gevoel van eigenwaarde beschadigen en, op zijn beurt, ons gevoel van eigenwaarde (McKay & Fanning, 2016).

Daarom kan het een waardevolle oefening in therapie zijn om inzicht te krijgen in de 'moeten' die we met ons meedragen. De volgende vier vragen kunnen je cliënt helpen (aangepast van McKay & Fanning, 2016).

Vraag uw cliënt om na te denken over de volgende vragen met betrekking tot een bepaald deel van zijn of haar leven:

1. Voel je je schuldig of ervaar je zelfverwijt?
2. Ervaar je gevoelens van conflict? Misschien ben je verscheurd tussen wat je wel of niet zou moeten doen.
3. Voel je je verplicht of schuldig?
4. Vermijd je iets waarvan je vindt dat je het zou moeten doen?

Gevoelens van schuld, vermijding en verplichting wijzen meestal op onderliggende 'moeten'. Bijvoorbeeld, gevoelens van conflict bij ouders die niet al hun vrije tijd met hun kinderen doorbrengen, komen waarschijnlijk voort uit aangeleerde 'moeten' (McKay & Fanning, 2016).

Uw 'moeten' uitdagen

Eenmaal geïdentificeerd, kunnen 'moeten' worden uitgedaagd, vaak voor de eerste keer in iemands leven. Hoewel sommige van deze overtuigingen gezonde gidsen zijn, moet je erkennen dat andere schadelijk kunnen zijn voor het gevoel van eigenwaarde. Besteed tijd aan het werken met je cliënt om het effect van een ongewenste 'moeten' te verminderen of te verwijderen (McKay & Fanning, 2016).

• Help je cliënt te bedenken waarom het 'moeten' eigenlijk is ontstaan. Misschien is het ontstaan in een heel andere situatie dan die waarin de cliënt zich nu bevindt.
• Moedig hen aan om de voordelen van de overtuiging af te wegen tegen de nadelen. Welke invloed heeft het op hun eigen leven en dat van anderen?

Begrijpen waarom het 'moeten' is ontstaan en of het wel of niet nuttig is, zal de cliënt helpen het te beheersen met positievere vervangingen, zoals:

• Erken het moeten - "Ik zou een indrukwekkendere baan moeten hebben."
• Vervanging - "Een invloedrijke carrière en prestige in het bedrijfsleven was de regel van mijn vader, niet de mijne. Ik heb werkzekerheid en geniet van wat ik doe."

Bewustzijn verbeteren

Een verbeterd bewustzijn kan leiden tot een realistischer gevoel van eigenwaarde en eigenwaarde. Inzicht in de waarschijnlijke gevolgen van acties kan een essentieel onderdeel zijn van het vermogen van de cliënt om te gaan met de impact van ongunstige gebeurtenissen op hun gevoel van eigenwaarde (McKay & Fanning, 2016).

De volgende vragen helpen cliënten bewuster te worden en ondoordachte beslissingen te vermijden. Vraag cliënten om na te denken over een beslissing waar ze voor staan (aangepast van McKay & Fanning, 2016):

1. Heb ik zoiets eerder meegemaakt?
2. Wat waren de negatieve gevolgen de vorige keer en wat kan ik deze keer verwachten van de beslissing die ik overweeg?
3. Zijn de gevolgen (negatief versus positief) de moeite waard?
4. Zijn er alternatieven met minder nadelige gevolgen?

Het onderzoeken van de mogelijke gevolgen voordat je een beslissing neemt en het aannemen van een vragende geest kan resulteren in minder fouten of een grotere acceptatie dat fouten essentieel zijn om te leren. In beide gevallen is er minder risico op schade aan het gevoel van eigenwaarde van het individu.

Cliënten helpen zelfacceptatie te bevorderen: 2 oefeningen

Slechte zelfacceptatie en een lager gevoel van eigenwaarde komen vaak samen voor bij individuen.

Net als het koesteren van eigenwaarde kan het leren erkennen van zwakheden en fouten waardevol zijn voor het verbeteren van zelfacceptatie (MacInnes, 2006).

Accepteren wie we zijn

We ervaren de werkelijkheid niet objectief of met 100% nauwkeurigheid. McKay en Fanning (2016) beschrijven het als vergelijkbaar met een wazig beeld op een tv-scherm, waarbij het beeld dat we in ons hoofd creëren details kan missen of misleidend kan zijn.

Om je cliënt te helpen begrijpen dat we allemaal een individuele, mogelijk foutieve, versie van de werkelijkheid hebben, kun je het beeld van een mentaal tv-scherm gebruiken als metafoor voor onze interne kijk (aangepast van McKay & Fanning, 2016):

• Iedereen heeft er een.
• Alleen jij kunt je scherm zien en ervaren.
• Je kunt het scherm van een ander nooit helemaal ervaren.
• Je kunt nooit volledig communiceren wat er op je scherm staat; een deel ervan is onbewust.
• Je kunt niet 100% zeker zijn van de nauwkeurigheid van je scherm.
• Je zelfpraat is intern en kan een negatieve interpretatie creëren van wat je 'ziet'.
• Wanneer ons scherm het meest vervormd is, zijn we vaak het meest zeker van de juistheid ervan.
• Soms kun je elementen van je scherm controleren. Zoals je ogen sluiten, naar je favoriete muziek luisteren, enz.
• Je kunt een deel van de tijd al je scherm bedienen, zoals wanneer je succesvol mediteert.
• Je kunt niet altijd alles controleren wat je ziet.
• Je kunt leren om je scherm duidelijker te zien, hoewel het nooit 100% accuraat zal zijn. Zelfhulp en therapie kunnen je zelfbewustzijn en je kennis over hoe je gevoelens en overtuigingen invloed hebben op hoe je de wereld ziet, verbeteren.
• Critici hebben kritiek op hoe ze je op hun scherm zien. Ze zien nooit de echte jij.
• Hoe je de werkelijkheid waarneemt, wordt door veel factoren bepaald, waaronder de omgeving en je fysieke en mentale toestand.

Vraag je cliënt om deze punten in gedachten te houden en te erkennen dat we ons in anderen kunnen vergissen zoals zij zich in ons vergissen. We moeten ons ervan bewust zijn dat we allemaal een gedeeltelijke kijk op de werkelijkheid hebben, meer accepteren en compassie hebben voor onszelf en anderen.

Fouten maken

Hoewel we allemaal proberen te voorkomen dat we fouten maken, zijn sommige fouten onvermijdelijk. De volgende stappen helpen cliënten om fouten te accepteren als onderdeel van het dagelijks leven; ze maken ons niet verkeerd of slechte mensen (aangepast van McKay & Fanning, 2016):

• Erken dat iedereen fouten maakt
  Van artsen tot ministers, iedereen is onvolmaakt. Dingen gaan fout en mislukkingen zijn onvermijdelijk. Toch zijn fouten belangrijk; ze leiden tot groei en leren.
• Erken dat je niet anders bent
  De cliënt moet begrijpen dat hij net als iedereen fouten maakt. Vraag de cliënt om zijn top 10 van grootste fouten op te noemen. Bedenk welke behoeften, wensen en omstandigheden hebben geleid tot de beslissing die de fout heeft veroorzaakt.
• Vergeving
  Hoe pijnlijk de gevolgen ook zijn, zelfvergeving is de sleutel tot het behoud van eigenwaarde en gevoelens van eigenwaarde. Denk na over de volgende punten om te helpen:
  • Waarschijnlijk was de beslissing op dat moment de juiste, gebaseerd op de beschikbare kennis.
  • De fout is gemaakt en de prijs is betaald.
  • Fouten zijn onvermijdelijk.

Stilstaan bij fouten als er eenmaal lessen zijn geleerd heeft geen zin en is uiteindelijk schadelijk.

7 Tips om cliënten te ondersteunen op hun reis

Eigenwaarde speelt een waardevolle rol in de relatie tussen verlegenheid en eenzaamheid. En evenzo heeft verlegenheid een aandeel in een laag zelfbeeld en een gebrek aan vertrouwen in ons sociale gedrag (Zhao, Kong, & Wang, 2013).

De volgende acties helpen cliënten om verlegenheid te overwinnen en geven hun zelfvertrouwen een boost (aangepast van Larsen et al., 2017):

1. Begin met jezelf te laten zien
   Als we verlegen zijn of een laag zelfbeeld hebben, kunnen we overschatten hoe ongemakkelijk een situatie kan zijn en wordt het verleidelijk om ons te verstoppen. En toch zijn de dingen zelden zo erg als ze op het eerste gezicht lijken.
2. Wees niet je ergste criticus
   Geef jezelf krediet voor hoe je presteert en de persoon die je bent. Blaas fouten niet op.
3. Kleine stapjes zijn beter dan niets
   Als je er nog niet klaar voor bent om de sprong te wagen en iets nieuws te beginnen of iets aan te pakken waar je eerder in gefaald hebt, begin dan met kleine stapjes. Ervaar elk gedeeltelijk succes.
4. Geef aan anderen
   Als we problemen hebben met eigenwaarde, zelfacceptatie of verlegenheid, richten we ons te veel op onszelf. Richt je in plaats daarvan op anderen en wat ze zeggen. Bied aanmoediging en steun en verplaats je aandacht van je ongemak.
5. Straal warmte uit
   Mensen met een laag zelfbeeld of verlegen mensen kunnen onvriendelijk of gespannen zijn en een uitdaging vormen om mee om te gaan. Probeer een positievere, warmere en vriendelijkere houding aan te nemen. Glimlach en maak oogcontact.
6. Fouten voorzien en accepteren
   We maken allemaal fouten. Falen hoort bij het leven en is een essentieel onderdeel van leren. Als je iets verkeerd doet of zegt, leer er dan van en ga verder.
7. Sluit je aan bij de menigte
   Als we een gebrek aan eigenwaarde of zelfvertrouwen hebben, kan een praatje over koetjes en kalfjes angstaanjagend lijken. Maar als je het observeert, begin je te beseffen dat het niet meer is dan een luchtig praatje. Verwacht niet te veel van jezelf.

Als je cliënt ziet dat het leven een beetje op een wetenschappelijk schoolproject lijkt, zal hij zich realiseren dat er veel onbekende factoren zijn en dat dingen niet altijd gaan zoals gepland. Als we leren van onze fouten en onszelf niet te serieus nemen, kunnen we beginnen te genieten van de kleine successen in het leven, accepteren wie we zijn en onze eigenwaarde begrijpen.

Handige bronnen van PositivePsychology.com

Voor nog meer hulpmiddelen om je cliënten te helpen hun zelfacceptatie en zelfbeeld te versterken, kun je de volgende werkbladen, hand-outs en oefeningen bekijken.

• Codeafhankelijkheidspatronen veranderen
  Deze handreiking verkent de oorzaken van codependency, zoals een laag gevoel van eigenwaarde, door voorbeelden van codependent versus adaptive gedachten en gedrag te vergelijken en te contrasteren.
• Affirmaties ontwerpen
  Dit werkblad helpt cliënten bij het ontwerpen van positief gerichte, doelgerichte affirmaties die ze regelmatig kunnen oefenen om een groter gevoel van eigenwaarde te stimuleren.
• Zelfwaarderingsdagboek voor volwassenen
  Dit werkblad bevat een reeks aanwijzingen voor het bijhouden van een dagboek om na te denken over iemands beste eigenschappen en positieve aspecten van het leven.
• Mijn liefdesbrief aan mezelf
  Deze oefening helpt cliënten bij het herkennen en overwegen van de toepassingen van hun vele geweldige kwaliteiten als een middel om het gevoel van eigenwaarde en veerkracht te versterken.

Als je anderen wilt begeleiden in het cultiveren van zelfcompassie en emotioneel welzijn, dan is ons Self-Compassion X© trainingsprogramma het juiste hulpmiddel voor jou. Het is ontworpen voor beoefenaars om overal te gebruiken en zit vol met kant-en-klare oefeningen.

Tot slot, als je op zoek bent naar meer wetenschappelijk onderbouwde manieren om anderen te helpen zelfcompassie te ontwikkelen, bekijk dan deze verzameling van 17 gevalideerde zelfcompassie tools voor beoefenaars. Gebruik ze om anderen te helpen een vriendelijkere en meer voedende relatie met zichzelf te creëren.

Boodschap mee naar huis

Ons gevoel van eigenwaarde begint zich te vormen in de vroege kindertijd en ontwikkelt en schommelt gedurende ons hele leven. Wat onze ouders en de maatschappij ons vertellen, onze persoonlijkheid, stressvolle levenservaringen en ons geslacht hebben invloed op de ontwikkeling van onze eigenwaarde tijdens onze groei (Orth, 2017).

En het is belangrijk, niet alleen voor ons algemene psychologische welzijn, maar ook voor het succes van onze relaties, opleiding en carrière (McKay & Fanning, 2016).

Een laag gevoel van eigenwaarde kan enorme pijn veroorzaken, waardoor tevredenheid in het leven voor velen buiten bereik lijkt. We kunnen ons verstoppen achter barrières die we opwerpen, smoesjes verzinnen om niet aan het leven deel te nemen en reageren met boosheid om te verbergen hoe we ons echt voelen.

Het hoeft niet zo te zijn. Therapie is opmerkelijk nuttig bij het vergroten van het gevoel van eigenwaarde, het focussen op sterke in plaats van zwakke punten, het gebruik van cognitieve herstructureringstechnieken om de positieve kanten te benadrukken en het delen van vaardigheden om met kritiek om te gaan en met fouten om te gaan.

Probeer een aantal van de oefeningen en tips in dit artikel uit met je cliënt. Werk aan het vergroten van hun gevoel van eigenwaarde en het accepteren van wie ze zijn.

We hopen dat je dit artikel met plezier hebt gelezen. Vergeet niet onze vijf tools voor positieve psychologie gratis te downloaden.