Hoeveel tijd besteed jij online en is dit ondersteunend of saboterend voor je leven?
Digitaal welzijn is wanneer we technologie op een bewuste manier gebruiken.
Gezonde gewoonten zijn onder andere grenzen stellen zodat je tijd hebt zonder technologie.
In de moderne wereld is het onwaarschijnlijk dat we ons volledig kunnen ontdoen van digitale technologieën, omdat ze geïntegreerd zijn in ons dagelijks leven.
Het is dus belangrijk om ons te richten op digitaal welzijn om ervoor te zorgen dat we technologie gebruiken op manieren die in lijn zijn met onze doelen en waarden.
Je vraagt je misschien af: "Hoe ziet gezond gebruik eruit? Nou, als we ons doelgericht en opzettelijk inzetten terwijl we emotioneel in balans blijven, kunnen we technologie flexibel gebruiken. Dit betekent dat technologie in ons leven past en dat we de controle houden.
We kunnen ons concentreren op één taak tegelijk, onze telefoons en digitale apparaten neerleggen wanneer dat nodig is en een balans vinden tussen een leven in de online en offline wereld. Door dit bewuste gebruik dient technologie ons - en niet andersom.
Voordat je verder gaat, dachten we dat je onze vijf tools voor positieve psychologie gratis zou willen downloaden. Deze boeiende, wetenschappelijk onderbouwde oefeningen helpen je om effectief om te gaan met moeilijke omstandigheden en geven je de tools om de veerkracht van je cliënten, studenten of werknemers te verbeteren.
Wat is digitaal welzijn nu precies? Het kan worden gedefinieerd als "de impact van digitale technologieën en diensten op de mentale, fysieke en emotionele gezondheid van mensen" (Vanden Abeele, 2021, p. 934).
Als ons digitale welzijn goed is, hebben we een evenwichtige en gezonde relatie met technologie die een positieve invloed heeft op ons mentale, sociale en emotionele welzijn.
Dit helpt ons een hoopvolle digitale omgeving te creëren, gevuld met positieve communicatie, vertrouwen en mogelijkheden om te leren en contact te maken met anderen. In deze omgevingen voelen we ons veilig en opgenomen.
Je kunt invloed uitoefenen op wat je online ziet en ervaart, dus je kunt stappen ondernemen om ervoor te zorgen dat de online wereld jou positief beïnvloedt. Hier zijn enkele strategieën die je kunnen helpen om je digitale omgeving in te richten en een verschuiving te bewerkstelligen van passieve consumptie van informatie naar meer bewuste betrokkenheid:
Kies accounts die je een goed gevoel geven door je op te leiden, te inspireren of te vermaken.
Neem de tijd om je gedachten en stemmingen te controleren voor en na het gebruik van technologie. Voel je je positiever en energieker, of juist uitgeput? Dit zal je helpen om je voedingen te beheren en indien nodig veranderingen aan te brengen.
Beperk negativiteit of angstopwekkend materiaal. Doomscrolling is het dwangmatig gebruik van technologie om negatieve of verontrustende informatie te consumeren.
Stel tijdslimieten in voor uw gebruik van sociale media om ervoor te zorgen dat u tussen het consumeren van materiaal door bij uzelf te rade gaat.
Wees bewust van wanneer en hoe je technologie gebruikt. Bedenk hoe je thuis tijd of zones zonder technologie kunt creëren.
Overweeg om de verbinding te verbreken. We kunnen ervoor kiezen om het scrollen te vervangen door andere alternatieven zoals lichaamsbeweging, stretchen, naar muziek luisteren, dagboeken bijhouden of echte gesprekken voeren. Deze tijd om te pauzeren en na te denken stelt je in staat om jezelf af te vragen: "Put technologie me momenteel uit of geeft het me juist energie?" Dit helpt je om je gedrag te veranderen van automatisch scrollen naar bewust gebruik.
Onderzoek toont aan dat doomscrolling in verband wordt gebracht met een slechter mentaal welzijn en hogere niveaus van stress en angst, deels omdat mensen zichzelf herhaaldelijk blootstellen aan verontrustende informatie (Akat & Hamarta, 2025). Het kan ook verband houden met verslaving aan sociale media.
Doomscrolling kan ook in verband worden gebracht met hogere niveaus van psychologisch leed en kan een negatieve invloed hebben op de tevredenheid over het leven (Satici et al., 2023). Er zijn dingen die we kunnen doen om doomscrolling te stoppen en gezondere gewoonten te creëren, zoals urge surfing, een praktijk waarbij je leert om je verlangens en aandrang te weerstaan. Als we ons meer bewust zijn van onze gewoonten, zijn we beter in staat om positieve veranderingen aan te brengen.
Je kunt overwegen om meldingen uit te schakelen, tijd in te bouwen om na te denken en in te checken bij jezelf, of een digitale detox te doen. Hier vind je suggesties om digitaal te detoxen.
Hoe krijgen we de juiste balans?
Digitaal welzijn kan ons leven op een multidisciplinaire manier beïnvloeden (Burr & Floridi, 2020). Een gezonde digitale wereld komt voort uit een gezonde jij.
Bepaal je "waarom". Waarvoor wil je technologie gebruiken en wat wil je dat het voor jou doet?
Gaat het bijvoorbeeld om het verzamelen van informatie, het vergroten van je creativiteit of het opbouwen van je connecties? Je waarom zal je helpen om bij jezelf te rade te gaan en te zien of je op één lijn zit met je waarden en doelen.
Technologie stelt ons in staat om voortdurend in contact te blijven met anderen en met een onbeperkte hoeveelheid informatie. Toch kan het ook druk creëren om onmiddellijk te reageren op mensen, e-mails, berichten en meldingen van sociale media. Om een goed digitaal welzijn te behouden, is het belangrijk om grenzen te stellen aan je tijd en beschikbaarheid.
Het kan helpen om fysieke afstand te creëren tussen jezelf en technologie om grenzen te stellen en digitale afleiding te verminderen, bijvoorbeeld door telefoons en laptops in een andere kamer te zetten terwijl je je concentreert op een andere taak.
Op dezelfde manier kan het op stil zetten van apparaten of het uitschakelen van niet-essentiële meldingen, zodat je niet altijd "aan" staat, constante onderbrekingen voorkomen en je beter concentreren op het huidige moment.
Een andere nuttige strategie is om bewuste pauzes in te bouwen in je dag. Je lichaam vertelt je wat je moet weten, dus maak tijd om geest-lichaam check-ins te oefenen. Merk op hoe je lichaam zich voelt tijdens en na schermtijd. Bijvoorbeeld, voel je je gespannen, heb je racende of negatieve gedachten, of voel je je rustiger, energieker en meer ontspannen?
Als je op deze manier bij jezelf te rade gaat, kun je aanpassen hoeveel tijd je besteedt aan technologie of inhoud. Je kunt dan activiteiten kiezen die je opvrolijken.
Boodschap mee naar huis
Het digitale tijdperk moeten we allemaal omarmen en hoe we dat doen ligt in onze handen. Digitale technologie is niet allemaal slecht of goed. De impact hangt af van hoe het gebruikt wordt. Technologie kan ons leren en verbinden.
Bij digitaal welzijn gaat het erom dat je je regelmatig afvraagt: "Helpt dit me om het leven te leiden dat ik wil?" en dat je je gedrag aanpast als het antwoord nee is. Op deze manier kunnen we bewust omgaan met onze digitale gewoonten en gezonde grenzen stellen met technologie.
In plaats van digitale hulpmiddelen af te wijzen, kunnen we leren er bedachtzaam en doelgericht mee om te gaan, zodat ze een positieve invloed hebben op ons welzijn.
Hoe kunnen sociale media de geestelijke gezondheid beïnvloeden?
Wanneer we passief zijn in ons gebruik van sociale media, kan dit gevoelens van angst, depressie, eenzaamheid en slecht slapen versterken, vooral wanneer het constante vergelijking of blootstelling aan verontrustende inhoud aanmoedigt (Akat & Hamarta, 2025).
Wanneer sociale media echter opzettelijk, educatief of voor zinvolle gesprekken of creatieve expressie worden gebruikt, kunnen ze de verbinding en het gevoel erbij te horen stimuleren. De impact hangt niet af van hoeveel je het gebruikt, maar meer van hoe je het gebruikt en wat je consumeert.
Wat is sociale mediaverslaving?
Sociale mediaverslaving is een patroon van dwangmatig gebruik waarbij iemand zich niet in staat voelt om zijn gebruik of consumptie van materiaal op sociale media onder controle te houden, zelfs als dit negatieve persoonlijke gevolgen voor hem heeft, zoals verminderde productiviteit, onvermogen om zich op andere taken te concentreren, veranderingen in zijn stemming of een negatieve impact op zijn echte relaties (Bányai et al., 2017).
Referenties
Akat, M., & Hamarta, E. (2025). Doomscrolling en verslaving aan sociale media bij adolescenten: Een longitudinale studie over twee golven. Tijdschrift voor Verslavingsziekten, 43(4), 377-385. https://doi.org/10.1080/10550887.2025.2504231
Bányai, F., Zsila, Á., Király, O., Maraz, A., Elekes, Z., Griffiths, M. D., Andreassen, C. S., Demetrovics, Z., & Jiménez-Murcia, S. (2017). Problematisch gebruik van sociale media: Resultaten van een grootschalige nationaal representatieve steekproef van adolescenten. PLOS ONE, 12(1), Artikel e0169839. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0169839
Burr, C., & Floridi, L. (Eds.). (2020). De ethiek van digitaal welzijn: Een multidisciplinair perspectief. Springer.
Satici, S. A., Tekin, E. G., Deniz, M. E., & Satici, B. (2023). Doomscrolling schaal: Its association with personality traits, psychological distress, social media use, and wellbeing. Toegepast onderzoek naar levenskwaliteit, 18(2), 833-847. https://doi.org/10.1007/s11482-022-10110-7
Dr. Rina Bajaj, DPsych, is adviserend psycholoog en werkt sinds 2004 op het gebied van geestelijke gezondheid en welzijn en heeft gevarieerde ervaring met kinderen, adolescenten en volwassenen. Ze is gewend om te werken met mensen met verschillende achtergronden en heeft gewerkt binnen de NHS, wettelijke organisaties, het bedrijfsleven en de vrijwilligerssector. Rina gelooft in het aanpassen van de therapie aan de persoon in plaats van andersom, zodat therapie toegankelijk is voor mensen uit alle lagen van de bevolking.
In de moderne wereld is het onwaarschijnlijk dat we ons volledig kunnen ontdoen van digitale technologieën, omdat ze geïntegreerd zijn in ons dagelijks leven.
Digitaal welzijn kan ons leven op een multidisciplinaire manier beïnvloeden (Burr & Floridi, 2020). Een gezonde digitale wereld komt voort uit een gezonde jij.
