Michael John Theron: Verslaving verslaan met positieve psychologie

Klinisch psycholoog Michael John Theron woont in Durban, Zuid-Afrika. Veel van zijn werk bestaat uit het ondersteunen van volwassenen en adolescenten met uitdagingen op het gebied van angst, stress, burn-out en verslaving, zowel in zijn privépraktijk als in ziekenhuizen.

Hij heeft zich altijd geroepen gevoeld tot zijn specialisme, omdat hij in het verleden persoonlijke ervaring heeft opgedaan met verslaving:

"Ik weet niet hoe ik het moet uitleggen, maar ik heb het gevoel dat ik een morele verplichting heb om dit werk te doen. Mijn eigen doorleefde ervaring geeft me veel inzicht in wat mijn cliënten ervaren."

Michael heeft ook eerdere werkervaring in een landelijk behandelcentrum.

Na de aanvankelijke opwinding over de verhuizing naar een nieuwe, levendigere omgeving, begon hij al snel te vervallen in oude patronen en overtuigingen. Gretig om "iets meer" te vinden, begon hij aan een online cursus over geluk, waardoor hij de positieve psychologie ontdekte.

Hoogtepunten van het interview

Het ontbrekende stukje

Michael was meteen geïntrigeerd door de focus van positieve psychologie op sterke punten, veerkracht en welzijn. Hij had het gevoel dat het iets te bieden had dat de conventionele benaderingen van het behandelcentrum niet hadden:

"Ik heb altijd het gevoel gehad dat er een groot stuk ontbrak aan de [conventionele] behandeling die wordt aangeboden. Het was zoiets als 'Oké, we krijgen je clean. We halen je van de drugs of uit het gedrag en dan sta je er alleen voor. Veel succes. En als je terugvalt, ben je een mislukking.""

In vergelijking hiermee behandelde de positieve psychologie de mens in plaats van alleen het probleem.

"Het opende een schat aan hulpmiddelen en manieren om te communiceren. Het maakt herstel ineens zoveel aantrekkelijker en beter uitvoerbaar."

Toen hij aan zijn volgende carrièrestap begon, werd positieve psychologie zijn professionele "ontbrekende stukje":

"Hier sta ik dan, een behandelcentrum aan het openen," herinnert hij zich, denkend. "Hoe kan ik dit programma anders maken?"

Van daaruit begon Michael "beetje bij beetje" positieve psychologische benaderingen toe te passen in zijn werk met cliënten. Hij begon met het gebruik van mindfulness technieken naast Cognitieve Gedragstherapie (CGT) voor angst, gevolgd door Acceptatie en Commitment Therapie (ACT).

Sindsdien heeft hij zijn professionele benadering verfijnd en nieuwe bronnen gevonden om zijn reizen met cliënten te organiseren:

"Wat zo mooi is aan PositivePsychology.com is dat ze het allemaal bij elkaar hebben gebracht. In plaats van stukjes en beetjes, is het nu een veel samenhangender pakket en taal, zodat er een rode draad doorheen loopt. Het is echt gewoon een verfijning geweest over een periode van tijd."

Het verhaal herschrijven

Een fundamenteel onderdeel van Michaels werk is het helpen van cliënten bij het omgaan met gevoelens van schuld en schaamte. ACT speelt hierin een cruciale rol, vindt hij.

"Ik breng mijn cliënten op het idee dat we te maken hebben met twee [persona's]: Michael in herstel en Michael de verslaafde. En veel van dat gedrag uit het verleden was Michael de verslaafde. Dat is niet wie je nu bent. Het is niet wie je aan het worden bent. Dat gedrag is heel, heel specifiek voor waar je was en wat je deed op dat moment in je leven."

Dit houdt in dat ze worden geholpen om hun ervaringen uit het verleden en het heden te herkaderen, of "het verhaal te herschrijven". Het is ook een effectieve aanpak voor het behandelen van angst, stress en burn-out:

"Het gaat om de manier waarop je jezelf en je ervaringen beschrijft", vertelt hij zijn klanten. "Als je jezelf voortdurend vertelt dat je angstig bent en er niet mee om kunt gaan, dan zal dat je geleefde realiteit zijn."

"Het gaat erom dat we afstappen van de denkwijze 'Ik ben beschadigd. Er is iets mis met mij," [en naar] 'Ik ben een uniek individu, ik heb sterke punten en ik kan dit doen.

Stress en burnout zijn gebieden waarin Michael technieken uit de positieve psychologie combineert met zijn conventionele therapeutische benaderingen - een voorbeeld is CGT en mindfulness bij angst.

De resultaten zijn ongelooflijk lonend geweest voor Michael, wiens cliënten hun transformaties als levensveranderend hebben beschreven.

"We deden mindfulness, CGT en de tools voor stress en burn-out", herinnert hij zich over een bepaalde cliënt met ernstige angst.

"En de laatste keer dat ik haar zag, zei ze: 'Ik herken niet eens meer wie ik ben. Mijn man en mijn collega's herkennen niet meer wie ik ben, want ik ben gewoon de coolste persoon die zich niet van de wijs laat brengen'. En haar afscheidswoorden waren: 'Dank je wel Michael. Je hebt mijn leven veranderd.

Michael is van mening dat zijn wetenschappelijk onderbouwde hulpmiddelen een centrale rol hebben gespeeld bij de veranderingen die zijn cliënten hebben doorgemaakt: "Ik denk dat het [hebben] van een ongelooflijke gereedschapskist met wetenschappelijk onderbouwde hulpmiddelen een significante verandering in iemands leven teweeg kan brengen."

Door regelmatig te refereren aan de aantekeningen voor behandelaars in de Positieve Psychologie Toolkit© en concepten zoals de Zeilboot Metafoor, heeft Michael het gevoel dat hij en zijn cliënten "een hele nieuwe taal [hebben] ontwikkeld [met een fundament] gebouwd op hoop".

Deze veranderingen reiken veel verder dan de feedback van Michaels klanten. Vanuit zijn perspectief als behandelaar heeft hij fundamentele verschuivingen opgemerkt in de manier waarop zijn cliënten tegen hun uitdagingen aankijken.

Over het algemeen zijn ze meer autonoom, authentiek en enthousiast over hun leven.

Velen van hen hebben ook een gloednieuwe houding ten opzichte van gedragsverandering en de kansen die voor hen liggen: "Waar ik het meest van hou is die houding van 'ik kan dit'."

Van zelftwijfel naar autonomie

Zijn cliënten helpen autonomie te ontwikkelen is altijd een van Michael's topprioriteiten geweest als therapeut.

Het is een concept dat veel cliënten lastig vinden om mee om te gaan, zoals de meeste hulpverleners wel zullen weten:

"Het idee dat ze zelfstandig kunnen functioneren zonder hun therapeut kan soms behoorlijk overweldigend zijn."

Zijn nieuwe tools en hulpmiddelen hebben dat aanzienlijk veranderd, omdat Michael zijn cliënten nu kan wapenen met wat ze nodig hebben om zichzelf te helpen. Hij vindt dat hij "een veel betere professional" is geworden, wat "levensveranderend is geweest voor mij en voor mijn cliënten".

"En ik meet dat af aan de hoeveelheid passie en opwinding die ik voel als ik de tools gebruik - en dat is een geschenk dat niet met geld te koop is."