Hoe kan een relatie intens en bevredigend zijn als je het gevoel hebt dat er niet aan je behoeften wordt voldaan?
Mythe: Als je partner zich terugtrekt, betekent dat dat het hem niets kan schelen.
Waarheid: Je terugtrekken is vaak een beschermende reactie op een emotioneel overweldigd gevoel.
De ene partner heeft een sterke emotionele reactie en legt alles op tafel. De ander trekt zich terug en sluit zich af.
Als dit je bekend in de oren klinkt, zit je misschien gevangen in een angst-vermijdingslus.
Dit patroon is geworteld in hechtingsstijlen, die bepalen hoe we liefde, emotionele veiligheid en verbondenheid ervaren.
Hoewel ze tegengestelde behoeften hebben, komen mensen met een angstige gehechtheid en mensen met een vermijdende gehechtheid vaak samen terecht, waardoor een intense en verwarrende push-pull dynamiek ontstaat die bekend staat als de angstig-vermijdende lus.
In dit artikel onderzoeken we waarom angstige en vermijdende mensen zich vaak tot elkaar aangetrokken voelen, waarom ze in een push-pull dynamiek terechtkomen en hoe koppels de cyclus kunnen doorbreken.
Voordat je verder gaat, dachten we dat je onze vijf tools voor positieve psychologie gratis zou willen downloaden. Deze boeiende, wetenschappelijk onderbouwde oefeningen helpen je om effectief om te gaan met moeilijke omstandigheden en geven je de tools om de veerkracht van je cliënten, studenten of werknemers te verbeteren.
Gehechtheidsstijlen in relaties zijn emotieregulatiesystemen die laten zien hoe we emoties beheren in hechte relaties, vooral wanneer we ons kwetsbaar, onzeker of bedreigd voelen (Messina et al., 2023).
Deze patronen ontwikkelen zich door vroege zorgervaringen en herhaalde interacties in de loop der tijd (Bowlby, 1982). Deze ervaringen vormen wat bekend staat als interne werkmodellen, of overtuigingen over onszelf en anderen.
Als kinderen leren dat anderen betrouwbaar, consistent en ontvankelijk zijn voor hun behoeften, ontwikkelen ze meestal een veilige gehechtheidsstijl. Kinderen die emotioneel verwaarloosd, achtergesteld of misbruikt worden of inconsistente liefde en zorg ervaren, hebben een grotere kans op het ontwikkelen van een onzekere gehechtheidsstijl (Bowlby, 1988).
Mensen met een onzekere hechtingsstijl hebben verschillende strategieën om stress te verminderen, en deze kunnen worden onderverdeeld in twee hoofdcategorieën: angstig en vermijdend.
Angstige gehechtheid
Angstige gehechtheid gaat gepaard met hyperactivatie van het gehechtheidssysteem. Wanneer emoties hoog oplopen, kunnen mensen met deze gehechtheidsstijl proberen zich veilig te voelen door nabijheid, geruststelling en verbinding te zoeken. Angstig gehechte mensen hebben vaak een sterke verlatingsangst en de neiging om relaties nauwlettend in de gaten te houden.
Vermijdende gehechtheid
Bij vermijdende gehechtheid is er sprake van deactivering. Wanneer emoties hoog oplopen, trekken mensen met deze gehechtheidsstijl zich terug, creëren afstand en onderdrukken emoties. Ze hebben vaak een drang naar onafhankelijkheid en zelfredzaamheid, en nabijheid kan daarom overweldigend aanvoelen.
Waarom angstige en vermijdende partners vaak samenkomen
Aan de oppervlakte lijkt het paradoxaal dat twee mensen met zulke tegengestelde behoeften bij elkaar terecht kunnen komen. Maar als je dieper kijkt, is de aantrekkingskracht tussen angstige en vermijdende mensen heel logisch.
Gedeelde overtuigingen
Diep van binnen hebben mensen met een onzekere hechtingsstijl de neiging om te geloven dat ze niet volledig beminnelijk zijn en bang zijn om verlaten te worden, zelfs als ze dat heel anders uitdrukken. Dus samenzijn met iemand die ook worstelt met relaties kan vreemd veilig voelen.
Het kan het gevoel van "ik ben de enige die kapot is" verzachten en de gedeelde onzekerheid kan een krachtige, zij het breekbare band creëren.
Liefde moet je verdienen
Mensen met een angstige gehechtheidsstijl hebben de neiging om te geloven dat liefde iets is dat verdiend moet worden vanwege hun vroege relationele ervaringen. Het wordt een deel van hun identiteit om hun partner te overladen met liefde en genegenheid en om hun waarde te bewijzen door middel van steun en zorg.
Een vermijdende partner kan dit patroon onbedoeld versterken. Hun neiging om zich terug te trekken kan een emotionele uitdaging zijn die de angstige partner moet aangaan.
De angstige partner kan het gevoel hebben dat als hij of zij een veilige ruimte kan creëren voor de vermijdende partner en door hem of haar "gekozen" wordt, dit een betekenisvolle prestatie kan zijn. Van iemand houden die opener of veiliger is, kan daarentegen bijna te gemakkelijk en minder bevredigend aanvoelen.
Liefde moet onderdrukt worden
Hoewel mensen met een vermijdende gehechtheidsstijl misschien niet meer toegeven aan zichzelf en de wereld dat ze liefde willen, hebben ze diep van binnen een verlangen naar nabijheid. Vroege ervaringen kunnen hen geleerd hebben dat anderen onbetrouwbaar zijn, wat leidt tot overtuigingen als: "Ik heb niemand nodig" of "Ik ben beter af als ik alleen ben".
Als een bezorgde partner consequent liefde en genegenheid geeft zonder daar veel voor terug te vragen, kan dat in het begin als de perfecte regeling voelen. Ze krijgen de liefde die ze stiekem willen, zonder dat ze hun ongemak met intimiteit en kwetsbaarheid onder ogen hoeven te zien - tenminste, totdat de push-and-pull dynamiek begint door te dringen.
De kern van deze intense, verwarrende en soms destructieve dynamiek is een zich herhalende cyclus.
Het wordt vaak beschreven als een vraag-trek of duw-en-trek dynamiek waarbij de ene partner aandringt op verbinding en de andere partner zich terugtrekt (Conradi et al., 2021).
De angstige partner zoekt nabijheid om zich veilig te voelen, terwijl de vermijdende partner zich veilig probeert te voelen door afstand te creëren. Dus ieders poging om zich veilig te voelen zorgt ervoor dat de ander zich minder veilig voelt.
Dit is hoe de angst-vermijdingslus zich kan ontwikkelen:
Er gebeurt iets, zoals onenigheid, emotionele afstand of onzekerheid.
De angstige partner zoekt geruststelling.
De vermijdende partner voelt zich overweldigd en trekt zich terug.
Dit versterkt de angst van de angstige partner en die gaat protestgedrag vertonen, zoals proberen het contact te herstellen, passief-agressief zijn, uitvallen of dreigen om weg te gaan.
In reactie daarop kan de vermijdende partner zich nog meer terugtrekken als gevolg van emotionele overweldiging.
De cyclus wordt intenser.
Wat deze dynamiek extra verwarrend kan maken, is dat er vaak veel oprechte liefde is tussen partners. Alle ingrediënten voor liefde - zorg, inspanning, verlangen, emotionele investering - zijn er, vaak intens, maar beide mensen hebben het gevoel dat hun behoeften niet voldoende worden vervuld.
Deze tegenstrijdigheid - hoe kan er zoveel liefde zijn en toch het gevoel hebben dat het niet werkt? - is een deel van wat de angstig-vermijdelijke lus zo moeilijk te begrijpen maakt en nog moeilijker om te verlaten.
Wat elke partner ervaart
Om de angst-vermijdingslus volledig te begrijpen, is het belangrijk om te kijken naar wat elke partner emotioneel ervaart.
Angstige partner
Een angstig gehecht persoon heeft een kernangst voor verlating en afwijzing. Als er een conflict of onzekerheid is, kan dat intense angst oproepen en gaat hun gehechtheidssysteem in overdrive.
Als reactie hierop kunnen ze op zoek gaan naar geruststelling, herkauwen en zich emotioneel overweldigd voelen. Hun regulatiestrategie is extern, zodat ze zich veilig voelen wanneer de verbinding wordt hersteld (Messina et al., 2023).
Vermijdende partner
Voor de vermijdende persoon is de kernangst vaak verlies van autonomie en emotionele overweldiging. Wanneer emoties intenser worden, kan het heel snel aanvoelen als te veel. Als reactie daarop trekken ze zich terug, onderdrukken ze hun emoties en nemen ze afstand.
Hun reguleringsstrategie is intern, zodat ze zich meer op hun gemak voelen met zelfredzaamheid en ruimte (Messina et al., 2023).
Hoe koppels kunnen beginnen met het doorbreken van de angstige-vermijdende lus
Het is belangrijk om te onthouden dat hechtingsstijlen geen vaste eigenschappen zijn, maar werkmodellen. Dat betekent dat ze veranderd kunnen worden.
Maar het doorbreken van de lus van angstig vermijden komt niet door te proberen argumenten te winnen of de ander te dwingen zich anders te gedragen. Het moet komen van het veranderen van het patroon zelf.
Dit houdt in dat je erkent dat de cyclus plaatsvindt, begrijpt wat elke reactie triggert en begint te leren hoe je anders kunt reageren onder stress (Conradi et al., 2021).
Het is heel goed mogelijk voor mensen die onzeker gehecht zijn om zich zekerder te voelen in relaties, wat bekend staat als verdiende veilige gehechtheid. Het betekent dat je je onzekerheden over gehechtheid hebt overwonnen en hebt geleerd om te gaan met de angst en het waargenomen gevaar van relaties.
Voordelen van het doorbreken van de angstig-vermijdingslus
Hoewel dit proces niet gemakkelijk is en vaak tijd, geduld en uithoudingsvermogen vergt, is het de moeite waard omdat het hebben van een veiligere gehechtheid veel voordelen met zich meebrengt, zoals:
Over het algemeen bevredigendere en gezondere romantische relaties en vriendschappen (Simpson & Rholes, 2017)
Positieve verwachtingen van sociale interacties (Simpson & Rholes, 2017)
Waargenomen tevredenheid uit sociale interacties (Simpson & Rholes, 2017)
Hoger gevoel van eigenwaarde en positievere emoties (Erol & Orth, 2016)
Minder gerapporteerde depressieve symptomen (Platts et al., 2022)
Zich liefde waardig voelen (Olufowote et al., 2020)
Boodschap mee naar huis
Hoewel de combinatie van angstige en vermijdende mensen tegenstrijdig lijkt, komt het vaak voor. In het begin kan het voelen als de perfecte match voor beide partners, maar naarmate de relatie zich verdiept, wordt de push-pull dynamiek intenser.
De standaard copingmechanismen van de tegengestelde hechtingsstijlen belemmeren de ontwikkeling van bevredigende en gezonde relaties.
Het genezen van onzekerheid over gehechtheid en het doorbreken van de angst-vermijdingslus vereist dat beide partners zich bewust zijn, nadenken en nieuwe manieren van reageren ontwikkelen.
In de volgende post zullen we onderzoeken hoe je je hechtingsstijl kunt helen, of je nu single bent of een relatie hebt.
Kunnen angstige en vermijdende partners een gezonde relatie hebben?
Ja, het is mogelijk voor angstige en vermijdende partners om een gezonde relatie te hebben, maar het vereist bewustzijn, geduld en bewuste inspanning. Als beide partners hun eigen triggers en copingmechanismen en die van hun partner begrijpen, kunnen ze verantwoordelijkheid nemen om anders te reageren, waardoor de relatie gezonder en bevredigender wordt.
Waarom voelt de angst-vermijdingsrelatie zo intens?
Deze dynamiek kan intens aanvoelen omdat het de gehechtheidsangsten van beide partners triggert. Elke partner gaat om met de verbinding op manieren die de emoties en reacties van de ander versterken. Er is vaak oprechte zorg, aantrekkingskracht en emotionele investering, wat bijdraagt aan de intensiteit. De mix van emoties, onvervulde behoeften en cyclische verbondenheid kan ervoor zorgen dat de relatie zowel belonend als emotioneel uitputtend aanvoelt.
Bowlby, J. (1988). Een veilige basis: Ouder-kind gehechtheid en gezonde menselijke ontwikkeling. Basic Books.
Conradi, H. J., Noordhof, A., & Kamphuis, J. H. (2021). Bevredigende en stabiele paarrelaties: Gehechtheidsovereenkomst tussen partners kan de negatieve effecten van gehechtheidsonzekerheid gedeeltelijk bufferen. Tijdschrift voor Maritale en Gezinstherapie, 47(3), 682-697. https://doi.org/10.1111/jmft.12477
Erol, R., & Orth, U. (2016). Zelfwaardering en de kwaliteit van romantische relaties. European Psychologist, 21(4), 274-283.
Messina, I., Calvo, V., & Grecucci, A. (2023). Gehechtheidsoriëntaties en emotieregulatie: New insights from the study of interpersonal emotion regulation strategies. Onderzoek in Psychotherapie: Psychopathology, Process and Outcome, 26(3). https://doi.org/10.4081/ripppo.2023.703
Olufowote, R. A. D., Fife, S. T., Schleiden, C., & Whiting, J. B. (2020). Hoe kan ik veiliger worden? Een geaarde theorie over het verdienen van veilige gehechtheid. Tijdschrift voor Maritale en Gezinstherapie, 46(3), 489-506. https://doi.org/10.1111/jmft.12409
Platts, L. G., Norbrian, A. A., & Frick, M. A. (2022). Attachment in older adults is stably associated with health and quality of life: Bevindingen van een 14-jarige follow-up van de Whitehall II studie. Aging & Mental Health, 27(9), 1832-1842. https://doi.org/10.1080/13607863.2022.2148157
Simpson, J. A., & Rholes, W. S. (2017). Volwassen gehechtheid, stress en romantische relaties. Current Opinion in Psychology, 13, 19-24. https://doi.org/10.1016/j.copsyc.2016.04.006
Over de auteur
Anna Drescher is schrijver en redacteur op het gebied van geestelijke gezondheid met een achtergrond in psychologie en psychotherapie. Naast haar schrijf- en redactiewerk is Anna gecertificeerd hypnotherapeut en meditatielerares. Ze heeft uitgebreide ervaring met het werken in de geestelijke gezondheidszorg in verschillende rollen, waaronder ondersteunend werk, het managen van een project voor betrokkenheid van gebruikers en coproductie, en het werken als assistent-psycholoog binnen de NHS in Engeland.
De ene partner heeft een sterke emotionele reactie en legt alles op tafel. De ander trekt zich terug en sluit zich af.
Aan de oppervlakte lijkt het paradoxaal dat twee mensen met zulke tegengestelde behoeften bij elkaar terecht kunnen komen. Maar als je dieper kijkt, is de aantrekkingskracht tussen angstige en vermijdende mensen heel logisch.
Om de angst-vermijdingslus volledig te begrijpen, is het belangrijk om te kijken naar wat elke partner emotioneel ervaart.
Hoewel dit proces niet gemakkelijk is en vaak tijd, geduld en uithoudingsvermogen vergt, is het de moeite waard omdat het hebben van een veiligere gehechtheid veel voordelen met zich meebrengt, zoals:
